Triển khai đợt cao điểm chống khai thác IUU, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương có biển tập trung quyết liệt vào 10 nhiệm vụ trọng tâm.
Giải quyết những điểm nghẽn
Sáng 14/8, tại phường Quy Nhơn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Hội nghị triển khai kế hoạch hành động khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác IUU và phát động đợt cao điểm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng chủ trì hội nghị cùng ông Dương Mah Tiệp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai và ông Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Võ Văn Hưng cho biết: Hội nghị này nhằm triển khai Quyết định số 1516/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch hành động thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của EC tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác IUU; đồng thời triển khai tháng cao điểm chống khai thác IUU trên phạm vi toàn quốc.
Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhìn nhận, sau nhiều năm triển khai quyết liệt, hiện Việt Nam đã đạt được những kết quả nhất định trong công tác chống khai thác IUU: Hệ thống pháp luật được hoàn thiện; công tác quản lý đội tàu, giám sát hành trình, kiểm soát tàu ra vào cảng, truy xuất nguồn gốc và thực thi pháp luật đã có chuyển biến. Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng chỉ ra rằng những kết quả đó chưa đủ để chứng minh một cách đầy đủ, ổn định và thuyết phục rằng các khuyến nhị của EC đã được khắc phục một cách thực chất và bền vững.
“Do đó, hội nghị này phải trả lời cho được các câu hỏi: Đội tàu của ta đã thực sự được quản lý chặt chẽ chưa; tàu vi phạm có được phát hiện và xử lý đến cùng chưa; tình trạng tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài đã được kiểm soát bền vững chưa; nguồn gốc thủy sản có thực sự minh bạch và truy xuất được không và quan trọng hơn, chúng ta có đủ dữ liệu, hồ sơ và bằng chứng thực tế để chứng minh những kết quả đó chưa?”, Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh.
Thứ trưởng nhấn mạnh thêm: Trong tháng cao điểm các địa phương có biển phải tập trung cao nhất ý chí chính trị, nguồn lực và trách nhiệm để xử lý dứt điểm những điểm nghẽn, những tồn tại kéo dài, những vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đánh giá của EC.
“Kế hoạch xác định tháng cao điểm đến hết ngày 15/9/2026; sau đó phải tổng hợp, đánh giá kết quả để cập nhật tiến độ gửi EC trước ngày 1/10/2026. Thời gian không còn nhiều, điều chúng ta cần lúc này là nhận diện đúng những vấn đề cốt lõi và tập trung xử lý thực chất những tồn tại những vấn đề EC quan tâm”, Thứ trưởng Võ Văn Hưng nói.
Trong 10 nhiệm vụ trọng tâm, Thứ trưởng chỉ ra 4 nhóm vấn đề lớn: Một là quản lý đội tàu và kiểm soát hoạt động khai thác trên biển, điều quan trọng không phải chỉ là có thiết bị VMS, mà là ngành chức năng có sử dụng VMS thực sự như một công cụ quản lý, cảnh báo, ngăn chặn và xử lý vi phạm hay không.
Hai là ngăn chặn và tiến tới chấm dứt tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, đây là vấn đề đặc biệt quan trọng; không chỉ xử lý tàu và ngư dân khi vi phạm đã xảy ra, mà phải làm rõ và xử lý cả chủ tàu, thuyền trưởng, tổ chức, cá nhân môi giới, móc nối, tổ chức đưa tàu đi khai thác trái phép; đồng thời phải kiểm soát được nhóm tàu có nguy cơ để ngăn chặn vi phạm từ sớm.
Ba là bảo đảm tính hợp pháp, minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc của sản phẩm thủy sản, dữ liệu phải thống nhất, hồ sơ phải phản ánh đúng thực tế; có thể truy xuất ngược và kiểm tra chéo. Bốn là hiệu lực thực thi pháp luật và tính tin cậy của dữ liệu, mọi vụ việc vi phạm phải được phát hiện, xác minh, xử lý đúng quy định và có kết quả cuối cùng.
Tập trung tạo 5 chuyển biến
Tại hội nghị, Thứ trưởng Võ Văn Hưng đã biểu dương những địa phương đã làm tốt công tác chống khai thác IUU, trong đó có Gia Lai.
Theo ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, cho biết: Từ tháng 10/2023 đến tháng 5/2024 tỉnh Gia Lai có 10 tàu cá bị nước ngoài bắt giữ, toàn bộ số tàu cá này hoạt động, neo đậu và xuất bến ngoài tỉnh, hàng năm không về địa phương. UBND tỉnh đã ra quyết định xử phạt 8 trường hợp với số tiền 7,212 tỷ đồng; còn lại 2 tàu cá bị Thái Lan bắt giữ, ngành chức năng điều tra, khởi tố 1 vụ án với 2 tàu cá gồm 6 bị can, đã đưa ra xét xử với mức án cao nhất 2 năm 6 tháng tù giam. Đồng thời tổ chức kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu chính quyền các cấp, các sở, ban, ngành và lực lượng chức năng đối với việc để tàu cá và ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài.
“Từ tháng 6/2024, sau khi vận động nhóm tàu cá chiều dài từ 1đến dưới 15m hoạt động các tỉnh phía Nam lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, đến nay Gia Lai không có tàu cá bị nước ngoài bắt giữ”, ông Khánh cho hay.
Ngoài ra, Gia Lai còn rà soát, lập danh sách 206 tàu cá có chiều dài từ 12m đến dưới 15m hành nghề câu mực, thường xuyên hoạt động và xuất nhập bến tại các tỉnh phía Nam, đây là nhóm tàu cá có nguy cơ rất cao vi phạm vùng biển nước ngoài. Từ năm 2024 đến nay, tỉnh đã thành lập 8 đoàn công tác làm việc với các tỉnh phía Nam, gồm: TP.HCM, Đồng Tháp, An Giang; trực tiếp gặp gỡ, vận động ngư dân không vi phạm vùng biển nước ngoài, đặc biệt vào tháng 5/2024 đoàn công tác của Gia Lai đã vận động và yêu cầu nhóm tàu cá nguy cơ cao vi phạm lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Đến nay, toàn bộ 206 tàu cá thường xuyên hoạt động tại các tỉnh phía Nam lắp đặt thiết bị giám sát hành trình.
“Từ những gì Gia Lai làm được trong công tác chống khai thác IUU, nhiều tỉnh về đây học hỏi kinh nghiệm. Chúng tôi thường xuyên được hỏi vì đâu Gia Lai làm được như vậy, tôi trả lời là tỉnh nào có được ông chủ tịch kiên quyết chống khai thác IUU là làm được hết”, ông Trần Quốc Khánh bộc bạch.
Thành phố Đà Nẵng cũng là địa phương làm tốt công tác chống khai thác IUU. Ông Phan Văn Mỹ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đà Nẵng cho biết: Thời gian qua, địa phương này đã có những kết quả nổi bật trong công tác chống khai thác IUU như: Quản lý, giám sát 100% tàu cá và số hóa dữ liệu, toàn bộ 4.069 tàu cá của địa phương này đã được quản lý, cập nhật lên phần mềm quản lý tàu cá quốc gia; không để vi phạm nghiêm trọng và thực thi pháp luật nghiêm minh; kiểm soát chặt tàu cá ra vào cảng, thực hiện tốt truy xuất ngồn gốc; ban hành đồng bộ cơ chế, chính sách đặc thù…
Hội nghị tập trung đánh giá kết quả, nhận diện những tồn tại, điểm nghẽn và thống nhất các nhiệm vụ, giải pháp triển khai Quyết định số 1516 của Chính phủ và thực hiện tháng cao điểm khắc phục các khuyến nghị của EC về chống khai thác IUU.
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Võ Văn Hưng nhấn mạnh: Từ nay đến kết thúc tháng cao điểm, tôi đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung cao nhất để tạo được 5 chuyển biến cụ thể: Quản lý chặt toàn bộ đội tàu, không để khoảng trống quản lý, mỗi tàu phải rõ trạng thái – rõ người quản lý – rõ trách nhiệm; kiểm soát thực chất VMS; ngăn chặn, tiến tới chấm dứt tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; kiểm soát và truy xuất được toàn bộ chuỗi thủy sản khai thác, xuyên suốt từ tàu cá – hành trình – cảng – sản lượng – nguyên liệu – doanh nghiệp – chế biến – xuất khẩu; xử lý dứt điểm vi phạm, thiết lập kỷ cương thực thi pháp luật và cuối cùng là lấy dữ liệu và bằng chứng thực thi làm thước đo hoàn thành.
“Gỡ “thẻ vàng” là mục tiêu phải đạt; nhưng không phải đích cuối cùng. Đích cuối cùng là xây dựng một nghề cá mà khai thác IUU không còn tồn tại; một hệ thống quản lý đủ năng lực tự phát hiện, tự kiểm soát, xử lý vi phạm và chứng minh được tính minh bạch, hợp pháp của sản phẩm thủy sản Việt Nam”, Thứ trưởng Võ Văn Hưng chia sẻ.
Nguồn: nongnghiepmoitruong.vn