Công nghiệp văn hóa không phải là những điều cao siêu. Đôi khi chỉ là nâng tầm một món ăn bình thường, tạo điểm nhấn cho khách du lịch và đưa vào hệ sinh thái ẩm thực – văn hóa và du lịch.
”Ngôi sao” rau muống xào tỏi
Câu chuyện Thủ tướng Ba Lan – Donald Tusk tự chọn 10 món ăn trong một bữa tối ở nhà hàng tại Hà Nội mà trong đó có… rau muống được cộng đồng mạng thích thú chia sẻ.
Chuyện là, 3 ngày trước bữa tối 25.10, nhà hàng Quán Ăn Ngon trên phố Phan Bội Châu (phường Cửa Nam, Hà Nội), nhận được cuộc gọi từ Đại sứ quán Ba Lan về việc đặt bàn cho một đoàn khách cấp cao.
Sau đó, nhà hàng mới được thông báo thực khách là Thủ tướng Ba Lan – Donald Tusk nhân dịp ông thăm chính thức Việt Nam từ ngày 24 đến 26.10 theo lời mời của Thủ tướng Lê Minh Hưng.
Chia sẻ với báo giới, bà Nguyễn Hồng Như – Tổng quản lý Hệ thống nhà hàng Quán Ăn Ngon nói rằng, đích thân Thủ tướng Donald Tusk tự chọn món theo sở thích từ thực đơn như những thực khách thông thường.
Và trong các món ăn Thủ tướng Donald Tusk chọn, có rau muống xào tỏi. Theo quản lý nhà hàng, món rau muống xào tỏi gây ấn tượng nhờ hương vị đậm đà.
Rau muống vốn là thứ rau được cho là bình dân, thân thuộc với người Việt Nam. “Anh đi anh nhớ quê nhà/ nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương”. Rau muống giản dị và cũng rất Việt Nam với món canh, món luộc, món nộm và nhất là món xào tỏi.
Nhưng không vì thế mà rau muống xào tỏi không chen chân vào được những món ăn ưa thích trên các bảng xếp hạng uy tín. Tháng 8.2024, chuyên trang ẩm thực Taste Atlas liệt kê danh sách “100 món xào ngon nhất thế giới”, trong đó có rau muống xào với điểm đánh giá 4,3/5 điểm, xếp số 17 trong danh sách. Chuyên trang ẩm thực này viết: “Rau muống xào tỏi là món ăn truyền thống của Việt Nam, phù hợp với người ăn chay. Món ăn này được làm từ hỗn hợp rau muống, tỏi, nước mắm, muối và đường. Rau muống được chần qua trước khi xào với tỏi, muối và đường, nước mắm được thêm vào sau cùng, tùy khẩu vị. Món rau này được phục vụ nóng, thường là một phần của bữa ăn 3 món. Món đầu tiên là món xào, món thứ hai là món luộc hoặc hấp, và món thứ ba là canh. Rau muống xào tỏi cũng là một món ăn kèm tuyệt vời với cơm trắng”.
Đến đầu năm 2026, món rau muống xào tỏi quen thuộc trong bữa cơm gia đình Việt Nam đứng thứ 3 trong danh sách 54 món ăn kèm ngon nhất Đông Nam Á do chuyên trang ẩm thực TasteAtlas công bố. Đặc biệt trong lần bình chọn này, rau muống xào tỏi đứng thứ 3, sau hai món perkedel và tempeh mendoan của Indonesia.
Chuyên trang ẩm thực The Restaurant từng gọi rau muống xào tỏ là “ngôi sao” của ẩm thực Việt Nam. Không chỉ có Thủ tướng Donald Tusk mà hồi tháng 5.2025 trong chuyến thăm Việt Nam, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cùng phu nhân dùng bữa tại một nhà hàng Madame Hiền trên phố Hàng Bè, Hà Nội. Trong thực đơn, món rau muống xào tỏi Lý Sơn xuất hiện bên cạnh nem rán, bún riêu.
Theo thông tin được chia sẻ nhiều trên báo và mạng xã hội, những idol K-Pop nổi tiếng như: Các thành viên BigBang, Rosé (Blackpink) hay Super Junior mỗi khi sang Việt Nam đều tìm và thưởng thức rau muống xào tỏi. Song Ji Hyo (Running Man) hay tài tử Jung Il Woo cũng mê mẩn món ăn này. Nữ ca sĩ Seulgi (Red Velvet) khi đến Phú Quốc đã ăn rau muống xào tỏi suốt 2 ngày liên tục, lúc về Hàn Quốc còn tự đi chợ mua rau muống về xào tỏi tại nhà.
Những câu chuyện thú vị về rau muống xào tỏi cho thấy cách giới thiệu ẩm thực Việt Nam hoàn toàn có thể trông đợi vào những “ngôi sao” dân dã như rau muống xào tỏi.
Từ ẩm thực đến công nghiệp văn hóa
Mới đây, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa ra 17 “bài toán mở” gắn liền với nhu cầu thực tế của thị trường, mời gọi các doanh nghiệp, nhà đầu tư, nghệ sĩ và các viện, trường cùng tham gia giải quyết để phát triển công nghiệp văn hóa trong tương lai.
Trong các bài toán, có đặt vấn đề “Sao chọn” với gợi ý là xây dựng thương hiệu đánh giá, giới thiệu những địa chỉ ẩm thực Việt Nam có chất lượng, dựa trên tiêu chí rõ ràng và trải nghiệm thực tế.
Câu chuyện rau muống xào tỏi trong bữa ăn của những người nổi tiếng sẽ trôi vào quá khứ và trở thành điều đáng tiếc nếu không biết gắn vào những thương hiệu, nhà hàng.
Một sức hấp dẫn của điểm đến sẽ tổng hòa từ những điều tưởng chừng như rất bình thường. Rau muống xào tỏi, phở, bánh đa nem… cần trở thành những câu chuyện về ẩm thực hấp dẫn hơn, đáng nhớ hơn và được khách du lịch tìm đến hơn.
Thậm chí sáng kiến “Kỳ Yến – Bữa tiệc kỳ diệu” kết hợp xiếc, công nghệ trình diễn, ẩm thực và văn hóa Việt Nam, hướng tới trở thành sản phẩm du lịch đêm đặc sắc, phục vụ du khách quốc tế trong dịp APEC 2027 và những năm tiếp theo cũng có thể cân nhắc những món ăn thân thuộc của người Việt Nam lên bàn tiệc với khách quốc tế.
Trong phiên làm việc tại tổ đóng góp vào dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Đại biểu Quốc hội – Phạm Phú Bình (Đoàn Nghệ An) cho rằng, dự thảo đã cụ thể hóa chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, từ góc độ ngoại giao văn hóa, Đại biểu nhận thấy tiềm năng và sức mạnh của văn hóa ẩm thực chưa được khai thác tương xứng.
Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, Đại biểu cho biết, những sản phẩm Việt Nam như phở, bánh mì, cà phê ngày càng được biết đến rộng rãi. Dẫn các bảng xếp hạng và xu hướng tìm kiếm du lịch quốc tế, theo Đại biểu, ẩm thực Việt Nam đang nhận được sự quan tâm lớn của du khách. Chẳng hạn như bảng xếp hạng TasteAtlas, Việt Nam đứng thứ 16 trong số 100 nền ẩm thực được đánh giá cao trên thế giới.
Đại biểu Phạm Phú Bình đề nghị tách ẩm thực thành một ngành độc lập, không gộp chung với du lịch văn hóa. Việc xác định rõ vị trí của ẩm thực trong các ngành công nghiệp văn hóa sẽ tạo cơ sở xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp với đặc thù của lĩnh vực này.
“Một bộ phim đôi khi chỉ nóng được vài tuần lễ, một bài hát có lẽ cũng chỉ vài tháng là rớt khỏi danh sách hàng đầu; nhưng các sản phẩm ẩm thực lại có sức sống dài lâu”… Từ đó, Đại biểu mong muốn dự thảo Luật tiếp tục được hoàn thiện, tạo điều kiện thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa ẩm thực phát triển mạnh mẽ hơn.
Minh Quang
laodong.vn