Những ngày này, trên vùng biển Quảng Ninh, các lực lượng chức năng vẫn đều đặn bám biển, tuần tra, kiểm soát, tuyên truyền, xử lý vi phạm trong khai thác thủy sản. Mỗi chuyến tuần tra, kiểm soát là quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong thực hiện các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), bảo vệ nguồn lợi thủy sản, phát triển kinh tế biển bền vững và cùng cả nước phấn đấu gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).
Tuyên truyền gắn với xử lý vi phạm trên ngư trường
Trời vừa hửng sáng, khu vực cảng cá Cô Tô đã nhộn nhịp tàu thuyền chuẩn bị cho chuyến biển mới. Tiếng máy nổ hòa cùng tiếng người vận chuyển đá lạnh, nhu yếu phẩm tạo nên nhịp sống quen thuộc – Bám biển. Hoà trong nhịp sống hối hả nơi biển đảo, CBCS Đồn Biên phòng Cô Tô (BĐBP Quảng Ninh) cũng bắt đầu một ngày làm việc với nhiệm vụ kiểm tra giấy tờ phương tiện, đối chiếu thông tin tàu cá, nhắc nhở ngư dân thực hiện nghiêm các quy định về khai thác thủy sản và phòng chống khai thác IUU.
Theo chân tổ công tác của Đồn Biên phòng Cô Tô xuống các tàu cá neo đậu tại cảng, chúng tôi chứng kiến những cuộc trao đổi ngắn gọn nhưng rất thiết thực giữa cán bộ biên phòng với chủ tàu, thuyền trưởng. Nội dung tuyên truyền không còn là những quy định khô cứng mà được cụ thể hóa bằng các tình huống thực tế: Duy trì thiết bị giám sát hành trình (VMS) hoạt động 24/24 giờ; ghi chép đầy đủ nhật ký khai thác; tuyệt đối không vượt ranh giới vùng biển; không sử dụng ngư cụ cấm và chấp hành nghiêm các quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Trung tá Hoàng Trọng Giáp, Chính trị viên Đồn Biên phòng Cô Tô, cho biết: “Vùng biển Cô Tô là ngư trường quan trọng của tỉnh với gần 400 phương tiện thường xuyên hoạt động. Do địa bàn rộng, số lượng tàu lớn nên đơn vị duy trì kiểm soát chặt chẽ 24/24 giờ tại cảng, kết hợp tuyên truyền để ngư dân hiểu rõ trách nhiệm của mình trong phòng chống khai thác IUU. Mục tiêu là nâng cao nhận thức, để mỗi ngư dân trở thành một tuyên truyền viên trên biển”.
Không chỉ kiểm soát tại bến cảng, CBCS đơn vị còn thường xuyên xuống tuần tra kiểm soát trên biển, kết hợp tuyên truyền, nhắc nhở với xử lý những vi phạm trong lĩnh vực khai thác, góp phần tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức của ngư dân. Nhiều chủ tàu đã chủ động kiểm tra thiết bị VMS trước khi xuất bến, nhắc nhở nhau tuân thủ quy định, không vì lợi ích trước mắt mà ảnh hưởng tới uy tín nghề cá địa phương.
Từ năm 2025 đến nay, Đồn Biên phòng Cô Tô đã phát hiện, xử lý 14 vụ vi phạm, trong đó có 13 vụ liên quan đến lĩnh vực thủy sản; xử phạt hành chính 86 triệu đồng, tịch thu nhiều phương tiện sử dụng khai thác trái phép. Đáng chú ý, nhiều năm qua địa bàn không phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.
Rời vùng biển Cô Tô, chúng tôi có mặt tại khu vực Mũi Ngọc, Trà Cổ – một trong những địa bàn trọng điểm trong công tác quản lý tàu thuyền nghề cá. Trên vùng biển này, tổ tuần tra kiểm soát của Đồn Biên phòng Trà Cổ (BĐBP Quảng Ninh) luôn túc trực, kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác thuỷ sản từ mỗi chuyến ra khơi đến những chuyến tàu cập bến. Tổ công tác tập trung kiểm tra giấy phép khai thác, thiết bị giám sát hành trình, nhật ký khai thác và các điều kiện hoạt động của tàu cá.
Thiếu tá Bùi Việt Anh, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Mũi Ngọc, cho biết: “Chúng tôi xác định công tác tuyên truyền và xử lý vi phạm phải thực hiện song hành. Với những trường hợp cố tình vi phạm, đơn vị kiên quyết lập hồ sơ xử lý theo quy định; đồng thời tăng cường tuần tra tại các khu vực trọng điểm để kịp thời phát hiện, ngăn chặn từ sớm, từ xa”.
Theo số liệu của Đồn Biên phòng Trà Cổ, trong 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã thực hiện đăng ký xuất, nhập bến cho 1.096 lượt phương tiện với 3.940 lượt thuyền viên; tổ chức 725 lượt tuần tra, kiểm soát với 3.155 lượt CBCS tham gia; tuyên truyền cho toàn bộ số phương tiện xuất, nhập bến và phát 1.500 tờ rơi phổ biến pháp luật về chống khai thác IUU. Đơn vị cũng đã xử lý 8 vụ vi phạm trong lĩnh vực thủy sản, xử phạt hành chính 66 triệu đồng.
Không chỉ lực lượng biên phòng, chính quyền các địa phương ven biển cũng đang tích cực tham gia quản lý hoạt động khai thác thủy sản. Trên vùng biển xã đảo Cái Chiên, những chuyến tuần tra liên ngành giữa chính quyền địa phương, công an, biên phòng được duy trì thường xuyên.
Theo chân đoàn công tác của xã Cái Chiên trong một chuyến kiểm tra khu vực nuôi trồng và khai thác thủy sản, chúng tôi cảm nhận rõ sự quyết liệt của địa phương trong bảo vệ nguồn lợi biển. Những điểm nóng về khai thác bằng nghề cấm, ngư cụ cấm đều được kiểm tra đột xuất.
Ông Đinh Quang Mạnh, Chủ tịch UBND xã Cái Chiên, cho biết: “Địa phương xác định bảo vệ nguồn lợi thủy sản là nhiệm vụ lâu dài. Chúng tôi tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng tuần tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi khai thác trái phép, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rằng phát triển kinh tế biển phải gắn với bảo vệ môi trường và nguồn lợi thủy sản”.
Từ ngày 1/7/2025 đến nay, xã Cái Chiên đã tổ chức 42 đợt tuần tra, kiểm tra; xử phạt 17 trường hợp sử dụng nghề cấm, ngư cụ cấm và 2 trường hợp nuôi trồng thủy sản trái phép với tổng số tiền hơn 659 triệu đồng.
Đồng bộ giải pháp, quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU
Cùng với hoạt động tuyên truyền các quy định về khai thác thuỷ sản cho ngư dân đến những quyết định xử phạt vi phạm liên quan đến khai thác thuỷ sản trên biển là minh chứng rõ nét cho quyết tâm của Quảng Ninh trong phòng chống khai thác IUU. Cùng với đó là cả một hệ thống giải pháp đồng bộ, quyết liệt được tỉnh Quảng Ninh triển khai từ tỉnh đến cơ sở.
Ngay từ đầu năm 2026, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 43/KH-UBND về thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản; đồng thời triển khai nhiều văn bản chỉ đạo của Trung ương, của Chính phủ và các chương trình hành động cụ thể nhằm khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế trong công tác chống khai thác IUU.
Các sở, ngành, địa phương ven biển được yêu cầu quản lý chặt chẽ đội tàu, nắm chắc địa bàn, phát hiện sớm các nguy cơ vi phạm, coi kết quả chống khai thác IUU là tiêu chí đánh giá trách nhiệm người đứng đầu.
Ông Đỗ Đình Minh, Chi cục trưởng Chi cục Biển, hải đảo và Thủy sản, kiểm ngư (Sở NN&MT), cho biết: “Tỉnh Quảng Ninh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ quản lý đội tàu, giám sát hành trình, kiểm soát tàu ra vào cảng, truy xuất nguồn gốc thủy sản đến xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Quan điểm xuyên suốt là không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, đồng thời từng bước chuyển đổi nghề, phát triển sinh kế bền vững cho ngư dân”.
Theo báo cáo của Sở NN&MT, tính đến ngày 31/5/2026, toàn tỉnh có 4.148 tàu cá đủ điều kiện hoạt động và được cập nhật 100% trên hệ thống Vnfishbase; 100% tàu cá đủ điều kiện đã được cấp giấy phép khai thác thủy sản; 280/280 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình VMS, đạt 100%.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh với hơn 4.300 lượt ngư dân được phổ biến pháp luật trong tháng 5/2026; hàng chục hội nghị tập huấn, chuyên đề về chống khai thác IUU được tổ chức tại các địa phương ven biển.
Trong lĩnh vực thực thi pháp luật, các lực lượng chức năng đã tăng cường tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm những vi phạm. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã phát hiện, xử lý 409 vụ vi phạm với tổng số tiền xử phạt trên 3,29 tỷ đồng.
Đặc biệt, một trong những kết quả quan trọng nhất là đến nay Quảng Ninh không có tàu cá vi phạm khai thác hải sản trái phép ở vùng biển nước ngoài, không phát sinh hồ sơ vi phạm mới liên quan đến khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài. Đây là tiêu chí then chốt trong nỗ lực cùng cả nước gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của EC.
Bên cạnh chống khai thác IUU, tỉnh cũng đang triển khai mạnh mẽ các giải pháp phát triển nghề cá bền vững như chuyển đổi nghề khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi và môi trường sinh thái; hỗ trợ lắp đặt thiết bị giám sát hành trình; đầu tư hạ tầng nghề cá; tăng cường tái tạo nguồn lợi thủy sản. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã thả hơn 6,23 triệu con giống thủy sản ra môi trường tự nhiên nhằm phục hồi và phát triển nguồn lợi biển.
Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng chức năng cùng ý thức chấp hành ngày càng được nâng cao của ngư dân, công tác phòng chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn Quảng Ninh đang đạt những kết quả tích cực.
Chống khai thác IUU không chỉ là nhiệm vụ trước mắt nhằm thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu, mà còn là giải pháp quan trọng để bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nâng cao giá trị sản phẩm khai thác và phát triển kinh tế biển bền vững.
Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, địa phương và sự đồng thuận của ngư dân, Quảng Ninh đang nỗ lực thực hiện hiệu quả các giải pháp chống khai thác IUU, góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của EC, xây dựng nghề cá hiện đại, trách nhiệm và phát triển bền vững.
Hữu Việt
baoquangninh.vn