Quyết định mới của Thủ tướng Chính phủ về chương trình OCOP đặt trọng tâm vào hậu kiểm và duy trì chất lượng sản phẩm, thay vì chỉ chấm sao một lần. Đáng chú ý, chứng nhận OCOP sẽ chỉ có hiệu lực trong 36 tháng và bị thu hồi nếu chủ thể vi phạm quy định.
>>>Qua thời ‘hái sao’, sản phẩm OCOP buộc phải trưởng thành trong thị trường số
Chuyển từ “chấm sao” sang quản lý vòng đời sản phẩm
Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Áp dụng từ ngày 22/5/2026.
Đáng chú ý nhất, giấy chứng nhận OCOP chỉ còn hiệu lực trong 36 tháng. Sau thời hạn này, các chủ thể phải đánh giá, phân hạng lại để tiếp tục sử dụng chứng nhận.
Quyết định cũng bổ sung cơ chế thu hồi chứng nhận OCOP. Đối với các trường hợp gian lận hồ sơ, vi phạm về chất lượng, an toàn thực phẩm, sở hữu trí tuệ hoặc không còn duy trì hoạt động sản xuất.
Điều này cho thấy OCOP đang chuyển từ cách quản lý thiên về “cấp sao” sang giám sát liên tục. Đặt trọng tâm vào duy trì chất lượng và uy tín thương hiệu trên thị trường.
Chấm điểm cả câu chuyện sản phẩm
Theo quy định mới, sản phẩm OCOP là các sản phẩm đặc sản, đặc sắc mang đặc trưng địa phương. Gắn với văn hóa truyền thống, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Hướng tới phát triển xanh và bền vững.
Có 6 nhóm sản phẩm được tham gia đánh giá, phân hạng OCOP. Gồm: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.
Chủ thể tham gia OCOP bao gồm hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại, hộ sản xuất, hộ gia đình có đăng ký kinh doanh.
Bộ tiêu chí đánh giá OCOP gồm 3 phần với tổng điểm tối đa 100 điểm. Gồm: sản phẩm và sức mạnh cộng đồng; khả năng tiếp thị; chất lượng sản phẩm.
Đáng chú ý, bộ tiêu chí mới không chỉ đánh giá chất lượng sản phẩm theo hướng kỹ thuật. Mà còn chấm điểm cả câu chuyện sản phẩm, năng lực tiếp thị, yếu tố cộng đồng. Đồng thời bao gồm cơ hội thị trường toàn cầu.
OCOP 5 sao phải đáp ứng điều kiện xuất khẩu
Theo quy định mới, sản phẩm OCOP được phân thành 5 hạng dựa trên tổng điểm đánh giá.
Trong đó, sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia phải đạt từ 90 – 100 điểm. Phải có thương hiệu, đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và đáp ứng điều kiện xuất khẩu.
Sản phẩm 4 sao đạt từ 70 đến dưới 90 điểm. Được xem là nhóm có tiềm năng nâng cấp lên 5 sao trong tương lai.
Quyết định cũng quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp xã, cấp tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong toàn bộ quy trình tiếp nhận hồ sơ, đánh giá, cấp giấy chứng nhận và kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP.
Theo đó, UBND cấp tỉnh tổ chức đánh giá sản phẩm OCOP ít nhất 2 đợt mỗi năm. Bộ NN&MT tổ chức đánh giá sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia tối thiểu 2 đợt/năm.
Bộ tiêu chí mới được kỳ vọng sẽ nâng chất chương trình OCOP theo hướng thực chất hơn. Giúp sản phẩm địa phương duy trì được năng lực cạnh tranh và niềm tin thị trường trong dài hạn.
Vũ Nguyễn
nongthonviet.vn