Chung tay cùng cả nước gỡ “thẻ vàng” thủy sản của thành phố Đà Nẵng có chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn một số tồn tại, theo đó nhiều kiến nghị sát sườn từ cơ sở để tháo gỡ điểm nghẽn này.
Cảng cá góp sức chống IUU
Kiểm soát hoạt động nghề cá tại cảng cá là nội dung quan trọng trong thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) về chống IUU (khai thác hải sản bất hợp pháp, không đúng quy định, không báo cáo) để gỡ “thẻ vàng” thủy sản.
Các cảng cá là cửa ngõ để lực lượng chức năng kiểm soát quy trình trước khi chủ tàu cá xuất cảng, cập cảng, bán hải sản, truy xuất nguồn gốc hải sản theo Luật Thủy sản 2017 có hiệu lực từ năm 2019. Đây cũng là đầu mối để các cơ quan tuyên truyền, vận động cộng đồng ngư dân tuân thủ quy định của nghề cá, hướng đến nghề khai thác hải sản có trách nhiệm, phát triển bền vững.
Chiều hằng ngày, Cảng cá Tam Quang (xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng) nhộn nhịp mua bán hải sản của ngư dân và tư thương. Ngư dân Trần Văn Môn (thôn Bình Tịnh, xã Thăng An, thành phố Đà Nẵng), chủ tàu câu mực khơi QNa-95579 cho biết, tàu cá vừa cập cảng sau 2 tháng đánh bắt hải sản ở ngư trường Trường Sa. Chuyến biển gồm 40 thuyền viên câu được 15 tấn mực xà khô, bán được gần 3 tỷ đồng.
“Trước khi xuất cảng, tôi cung cấp đầy đủ giấy phép khai thác hải sản, đăng kiểm, bằng thuyền trưởng, máy trưởng, thợ máy, thuyền phó, giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, sổ danh bạ thuyền viên cho cán bộ quản lý cảng cá và văn phòng kiểm soát nghề cá. Tôi thông báo cho lực lượng chức năng trước 1 giờ để cập cảng. Máy giám sát hành trình của tôi hoạt động liên tục suốt chuyến biển. Mỗi ngày câu mực khơi tôi đều ghi nhật ký rõ ràng”, ông Môn nói.
Ông Bùi Mai, cán bộ Phòng Điều độ cảng cá (Trung tâm Khuyến nông và quản lý cảng cá Tam Quang) cho biết, đơn vị luôn kiểm soát chặt tàu cá khi rời cảng, cập cảng cũng như cập nhật liên tục sản lượng hải sản bốc dỡ qua cảng cá. Đây là quy định cụ thể về chống IUU ở cảng cá.
Từ đầu năm đến nay, có gần 3.000 lượt tàu cá cập cảng bốc dỡ hải sản với sản lượng hơn 4.000 tấn. Về xác nhận, chứng nhận nguồn gốc hải sản khai thác, đơn vị đã cấp 3 giấy xác nhận nguyên liệu hải sản khai thác với tổng trọng lượng hơn 15 tấn. Đến nay, tất cả tàu cá có chiều dài 15m trở lên cập cảng đều cập nhật phần mềm eCDT – hệ thống truy xuất nguồn gốc hải sản điện tử.
Ông Phan Đình Châu, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và quản lý cảng cá Tam Quang, cho hay đơn vị kiểm tra chặt chẽ hồ sơ về khối lượng, sản lượng, các loài cá, mực… để xác nhận hải sản đủ điều kiện xuất khẩu. Đơn vị vận động ngư dân khai thác các loài hải sản không bị cấm, khai thác hải sản đúng kích cỡ.
“Gỡ thẻ vàng thủy sản để trả lại thương hiệu, uy tín của ngành thủy sản Việt Nam và nâng cao giá trị hải sản xuất khẩu nên chúng tôi và ngư dân nỗ lực từng ngày”, ông Châu nói.
Đề xuất từ cơ sở
Không khó để nhận diện những điểm yếu trong chống IUU của nghề cá trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Đó là nhiều tàu cá chưa đăng kiểm, cấp phép, chưa vận hành thiết bị giám sát hành trình, hệ thống liên lạc trên tàu cá bị lỗi. Nhiều tàu cá nguy cơ cao vi phạm vùng biển nước ngoài để khai thác hải sản. Tình trạng mất kết nối giám sát hành trình liên tục xảy ra ở các tàu cá đánh bắt hải sản xa bờ.
Nguyên nhân ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận ngư dân còn hạn chế, vì lợi ích kinh tế mà cố tình vi phạm các quy định. Ngư trường khai thác mực khơi ở vùng biển Việt Nam có sản lượng thấp, trong khi đó trữ lượng mực ở các vùng biển Philippines, Indonesia, Brunei… rất cao.
Ngư dân Phan Trinh (thôn Đông An, xã Núi Thành), chủ tàu câu mực khơi QNa-91892 cho biết, sở dĩ các vùng biển nước bạn có trữ lượng mực xà cao là do ngư dân các nước đó không đánh bắt mực xà. Ông Trinh đề xuất: “Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần phối hợp với các bộ, ngành tham mưu Chính phủ đàm phán, ký kết hiệp định hợp tác nghề cá với Philippines, Indonesia… để ngư dân Việt Nam được phép khai thác mực xà tại một số vùng biển khơi của nước bạn”.
Ông Nguyễn Minh Nhựt, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Núi Thành cho rằng, thực trạng mất kết nối giám sát hành trình tàu cá có nguyên nhân từ nhà cung cấp dịch vụ là VNPT đã bị lỗi vệ tinh Thuraya 3 và do chất lượng của thiết bị giám sát hành trình chưa đảm bảo.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần sớm phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu, nâng cao chất lượng của thiết bị giám sát hành trình tàu cá; bổ sung các tính năng tự động cảnh báo tín hiệu giám sát hành trình trực tiếp đến thuyền trưởng hoặc chủ tàu để xử lý kịp thời. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét chuẩn hóa và tích hợp các trang thiết bị thông tin liên lạc trên tàu cá về chung một hệ thống để thuận lợi cho tàu cá vươn khơi…
Việt Nguyễn
Báo Đà Nẵng
