Trong dịp ra siêu thị mua sắm, tôi vô tình nghe được câu hỏi của một khách hàng nữ tầm 35 – 40 tuổi hỏi nhân viên siêu thị: “Nước mắm truyền thống ở chỗ nào”? Vì tò mò muốn tìm hiểu, sau khi người phụ nữ lựa chọn xong, tôi đến gần và hỏi: “Có rất nhiều loại nước mắm pha chế công nghiệp sao chị lại tìm mua nước mắm truyền thống?”. Không chút do dự, chị trả lời ngay: “Nước mắm loại đó ăn xong chát hết mồm miệng!”
Tôi bất ngờ vì câu trả lời thẳng thắn và ngắn gọn của chị. Trên đường về nhà, ngồi trên chiếc taxi điện êm ái thời thượng, tôi cứ ngẫm nghĩ về sự lựa chọn của người tiêu dùng trong thời đại công nghiệp hoá, thời đại số hoá của đất nước.
Vì lý do đó, dưới góc độ người tiêu dùng, tôi muốn viết ra những suy nghĩ của mình để trao đổi với quí độc giả về cái cũ và cái mới, cái truyền thống và cái cách tân trong nghề sản xuất – kinh doanh nước mắm hiện nay cũng như sự lựa chọn của tôi.
Bản lĩnh sống chậm giữa thời đại số
Trong thời đại 4.0 đầy vội vã, nơi mọi thứ được định nghĩa bằng hai chữ “nhanh chóng” và “tiện lợi”, nhưng chính điều đó lại khiến tôi trân trọng hơn những sản phẩm làm ra từ sự kiên nhẫn. Một chai nước mắm truyền thống không chỉ là gia vị, mà là kết tinh của thời gian, của nắng gió và tình yêu biển cả. Giống như những giá trị cốt lõi của con người, dù công nghệ có phát triển đến đâu, sự nguyên bản, chân thật và tử tế vẫn luôn là điều đáng quý nhất. Chọn nước mắm truyền thống, với tôi, không chỉ là thưởng thức hương vị quê hương, mà còn là cách tôi ủng hộ sự bền vững và giữ gìn di sản văn hóa Việt Nam.
Bởi vậy, sự lựa chọn của tôi được nhìn thông qua gian bếp của gia đình mình, trong đó vẫn neo lại một giá trị nguyên bản: Nước mắm truyền thống.
Nhiều người hỏi tôi cũng giống như tôi đã hỏi người phụ nữ ở siêu thị: “Thời buổi này, mua một chai nước mắm công nghiệp vừa rẻ, vừa dịu vị, vừa không mặn, vừa nhanh, việc gì phải đi tìm mua nước mắm truyền thống?”
Câu trả lời của tôi nằm ở ba lý do cốt lõi mà người phụ nữ ở siêu thị phần nào đã trả lời thay tôi.
Thứ nhất là sự kiên nhẫn tạo nên vị ngon độc bản. Khác với quy trình làm nước mắm pha chế công nghiệp dùng hóa chất tạo màu và hương liệu một cách nhanh chóng, làm nước mắm truyền thống là nghệ thuật của sự kiên nhẫn. Nó đòi hỏi từ 12 đến 24 tháng ủ chượp tự nhiên của cá và muối dưới cái nắng, cái gió của biển cả.
Khi giọt nước mắm truyền thống chạm vào đầu lưỡi, bạn sẽ cảm nhận được vị mặn thấu, nhưng ngay sau đó là hậu vị ngọt béo đậm đà của đạm cá tự nhiên. Đó là hương vị có tầng hương, có chiều sâu – điều mà không một công nghệ tạo mùi nhân tạo nào có thể sao chép được.
Thứ hai là lựa chọn sự chân thật cho sức khỏe gia đình
Với tôi, ăn uống không chỉ để no, mà là để nuôi dưỡng cơ thể.
Nước mắm truyền thống chuẩn chỉ có Cá và Muối.
Không chất bảo quản.
Không phẩm màu.
Không hương nước mắm và chất điều vị nhân tạo.
Không chất tạo sánh.
Chọn nước mắm truyền thống là cách tôi bảo vệ sức khỏe của những người thân yêu bằng thứ gia vị nguyên bản, sạch sẽ và an lành nhất.
Thứ ba là giữ gìn một lát cắt di sản văn hóa. Mỗi chai nước mắm truyền thống tôi mua không đơn thuần là một giao dịch thương mại. Đó là sự tiếp nối của tiền nhân sinh ra nghề sản xuất nước mắm để lại cho hậu thế, nâng niu những giọt mồ hôi của những nghệ nhân đang tiếp tục công việc của cha ông cũng như những ngư dân đang vượt sóng gió bám biển ngày đêm. Giữa dòng chảy ngập tràn sản phẩm công nghiệp, việc chọn nước mắm truyền thống là cách tôi giữ lại cái “hồn cốt” trong mâm cơm Việt, để những thế hệ sau vẫn biết thế nào là vị ngon nguyên bản của quê hương.
Thay lời kết
Sử dụng nước mắm truyền thống, đối với tôi, là một lối sống. Đó là cách tôi từ chối sự vội vã hời hợt để trân trọng những giá trị bền vững, đậm đà được mài giũa qua thời gian.
Ngô Quang Tú