Các địa phương miền Trung như Đà Nẵng, Quảng Ngãi và Gia Lai đang đồng loạt triển khai nhiều giải pháp mạnh nhằm siết chặt quản lý khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Gia Lai tăng cường giám sát tàu cá
Siết chặt quản lý và xử lý nghiêm các trường hợp khai thác hải sản bất hợp pháp bắt đầu từ tăng cường giám sát công nghệ, xử lý vi phạm và làm sạch dữ liệu.
Tại Gia Lai, một điểm nghẽn lớn trong công tác quản lý là nhóm tàu cá không đủ điều kiện hoạt động – đối tượng có nguy cơ cao vi phạm IUU. Qua rà soát, toàn tỉnh có 186 tàu thuộc diện này, trong đó, 26 tàu đang đăng ký giải bản và 160 tàu chưa đăng ký. Trước thực trạng quản lý còn thủ công, phụ thuộc nhiều vào báo cáo của chủ tàu, UBND tỉnh đã thống nhất chủ trương thuê dịch vụ thiết bị giám sát (TBGS) để kiểm soát chặt chẽ nhóm tàu này.
Giải pháp công nghệ được kỳ vọng sẽ khắc phục những hạn chế hiện hữu như thiếu hệ thống theo dõi riêng, không cập nhật kịp thời trạng thái tàu và không có cơ chế cảnh báo sớm. Khi được triển khai, TBGS sẽ giúp xác định chính xác vị trí tàu cá, theo dõi tình trạng neo đậu trong và ngoài tỉnh, đồng thời phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường như tự ý rời bến, phá hoại thiết bị hay mất nguồn điện.
Chính quyền cơ sở có trách nhiệm làm việc hằng tuần với chủ tàu không đủ điều kiện, yêu cầu đưa tàu vào bờ, không để ngư lưới cụ trên tàu và tuyệt đối không ra khơi. Việc phân cấp ngân sách cho cấp xã để chủ động thuê dịch vụ TBGS được coi là giải pháp linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Đà Nẵng, Quảng Ngãi xử lý nghiêm sai phạm
Trong khi đó, tại Đà Nẵng, vấn đề nổi lên lại nằm ở tính minh bạch của hồ sơ khai thác. Qua kiểm tra 1.347 hồ sơ xác nhận nguyên liệu thủy sản, cơ quan chức năng phát hiện 238 nhật ký khai thác có nhiều điểm bất thường về sản lượng, ngư trường và thời gian. Đáng chú ý, chữ viết trong các nhật ký cũng không đồng nhất, làm dấy lên nghi vấn làm giả tài liệu.
Những dấu hiệu gian dối này đã lập tức bị Cơ quan điều tra đã khởi tố 3 cán bộ thuộc Ban Quản lý Âu thuyền và Cảng cá Đà Nẵng về hành vi làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức. Vụ việc không chỉ cho thấy những lỗ hổng trong khâu xác nhận nguồn gốc thủy sản mà còn đặt ra yêu cầu cấp bách phải siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong đội ngũ thực thi công vụ.
Đà Nẵng hiện có hơn 4.000 tàu cá được cập nhật lên hệ thống dữ liệu quốc gia, hầu hết đã được cấp phép và lắp thiết bị giám sát. Tuy nhiên, vẫn ghi nhận hàng trăm tàu mất kết nối hoặc vượt ranh giới cho phép, cho thấy giám sát công nghệ cần kết hợp với kiểm tra thực địa và xử lý nghiêm. Thành phố đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nghề cá, triển khai nhật ký điện tử và hệ thống truy xuất nguồn gốc để thay thế hồ sơ giấy, đảm bảo tính minh bạch và truy xuất nguồn gốc thủy sản.
Tại Quảng Ngãi, công tác chống IUU ghi nhận những chuyển biến tích cực, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro do số lượng tàu hoạt động ngoài tỉnh lớn. Đến nay, 100% tàu cá đã được đăng ký và cập nhật dữ liệu, song vẫn còn 81 tàu không đủ điều kiện cấp phép. Lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý nhiều trường hợp vi phạm, trong đó có hành vi vượt ranh giới khai thác, với tổng số tiền xử phạt lên đến 500 triệu đồng.
Ông Đỗ Tâm Hiển – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi – yêu cầu các địa phương kiện toàn Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU ở cấp xã. Sở NNMT tỉnh phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao nghiệp vụ, đặc biệt về các nội dung mới. Tỉnh quản lý chặt chẽ nhóm tàu cá nguy cơ cao vi phạm IUU, kiên quyết không cho tàu không đủ điều kiện xuất bến và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Trà Ban
laodong.vn