Trong bối cảnh Nghị quyết 68 đặt mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy năng suất và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, trao đổi với Tạp chí Nông thôn Việt, ông Trần Đức Dũng – Chủ tịch Hội đồng sáng lập Viện nghiên cứu ứng dụng công nghệ và kinh doanh (RITAB) đã có những chia sẻ thẳng thắn và kỳ vọng vào một môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng để khu vực kinh tế tư nhân có thể vươn xa hơn trong tương lai.
Phóng viên: Thưa ông, tôi muốn bắt đầu từ một cụm từ đang được nhắc khá nhiều: “Nghị quyết 68”. Không chỉ trong giới chính sách, mà cả trong cộng đồng doanh nghiệp. Cảm giác của ông khi đọc văn bản này là gì?
Ông Trần Đức Dũng: Tôi thấy có một điều khá đáng mừng, đó là tinh thần đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động đã được đặt đúng vị trí. Nó không còn là câu chuyện bên lề nữa, mà là trụ cột trong định hướng phát triển quốc gia. Với doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là những người đang tìm đường vươn ra khu vực và thế giới, đây là một tín hiệu tích cực.
Những chính sách hỗ trợ được nhắc trong Nghị quyết 68 theo ông có dễ tiếp cận không?
Nếu các chính sách hỗ trợ được triển khai đồng bộ và hiệu quả, tôi tin rằng sẽ tạo điều kiện thuận lợi để nhiều doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh mẽ hơn; từ đó, khẳng định được vị thế và thương hiệu, từng bước mở rộng ra thị trường khu vực và quốc tế.
Nhưng điều tích cực đó… có đi kèm với hành lang đủ rộng để các doanh nghiệp bước vào?
Cái đó thì phải nhìn vào chính sách cụ thể. Như những hỗ trợ về thuế, kế toán, hay pháp lý chẳng hạn. Nếu chỉ nằm trên giấy hoặc triển khai chậm trễ, thì khoảng cách giữa chủ trương và thực tế vẫn còn xa. Nhưng nếu làm đúng, làm đủ, doanh nghiệp tư nhân sẽ lớn rất nhanh. Họ không thiếu nội lực, chỉ thiếu không gian pháp lý để “dụng võ”.
Khi nghe đến cụm từ “tín dụng xanh”, “chuyển đổi số”, ông có thực sự thấy quen thuộc với tư cách một chủ doanh nghiệp? Ông có được ngân hàng mời gọi không, hay vẫn bị quay lưng?
Những khái niệm này rất quen, nhưng… không dễ tiếp cận. Hiện vẫn còn rất nhiều rào cản với doanh nghiệp khi tìm đến các nguồn tín dụng ưu đãi như tín dụng xanh hay các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số. Do đó, rất cần sự chỉ đạo thống nhất từ Nhà nước và một cơ chế minh bạch, rõ ràng để doanh nghiệp có thể tiếp cận được các chính sách này một cách thực chất và hiệu quả.
Nghe như một nghịch lý…
Tôi luôn nhấn mạnh chuyện minh bạch. Chính sách và chủ trương về tín dụng xanh hay chuyển đổi số đã có mà cơ chế thực thi không minh bạch thì sẽ không đến được với doanh nghiệp, không tạo ra những hiệu quả mà ta kỳ vọng.
Có vẻ mặt bằng sản xuất vẫn là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp tư nhân. Ông có gặp khó khăn về giá thuê đất không? Nếu có đất rẻ hơn từ Nhà nước, ông sẽ sẵn sàng mở rộng chứ?
Chúng tôi luôn mong muốn được hoạt động trong một môi trường kinh doanh công khai, minh bạch với chi phí thuê đất hợp lý, ổn định, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Trong điều kiện thuận lợi hơn về mặt bằng, doanh nghiệp sẵn sàng mở rộng quy mô để nâng cao hiệu quả sản xuất và cạnh tranh.
Nghe ông nói đến chữ “công khai”, tôi lại nhớ đến một mối quan hệ đang cần hàn gắn giữa doanh nghiệp và thủ tục hành chính. Cảm giác của ông trong các phiên đấu thầu, gọi vốn, tiếp cận hỗ trợ hiện nay như thế nào?
Nói công bằng thì phải tạo điều kiện công bằng trước. Muốn vậy, cần nhìn nhận doanh nghiệp tư nhân như một lực lượng kinh tế chủ lực chứ không phải đối tượng xin – cho. Mọi thủ tục, mọi cuộc đấu thầu, mọi gói hỗ trợ, nếu được vận hành trên nguyên tắc minh bạch và tôn trọng, thì doanh nghiệp sẽ chủ động tham gia, không cần mời mọc.
Điều này đang được làm rất tốt trong Nghị quyết 68. Theo tôi, chủ trương này cần được thực hiện bên cạnh các chính sách nuôi dưỡng tinh thần khởi nghiệp, khuyến khích đổi mới sáng tạo, và quan trọng hơn là tôn trọng, tạo điều kiện để doanh nghiệp – doanh nhân thực sự trở thành lực lượng chủ lực của nền kinh tế.
Có một điều tôi có thể thấy rất rõ ở các doanh nghiệp là họ không ngại bắt đầu lại. Họ cần có một hệ thống khuyến khích theo đúng nghĩa – một nhà nước kiến tạo. Giả sử có chương trình đào tạo lại miễn phí, vay vốn nhẹ lãi, miễn thuế ba năm, ông có tin rằng người ta sẽ mặn mà?
Tôi sẽ sẵn sàng tham gia nếu Nhà nước thực hiện vai trò kiến tạo phát triển thay vì can thiệp hành chính. Điều quan trọng là xây dựng một mối quan hệ đồng hành giữa chính quyền và doanh nghiệp dựa trên nguyên tắc minh bạch, liêm chính và cởi mở.
Nếu chỉ chọn một điều kiện thôi – thật thiết thực và khả thi – để các doanh nghiệp yên tâm phát triển trong lúc này, ông sẽ chọn gì?
Một khung pháp lý minh bạch, ổn định và thực thi công bằng. Chỉ cần vậy thôi. Trong một môi trường được đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ rõ ràng, doanh nghiệp sẽ tự lớn lên bằng chính năng lực của mình.
Cảm ơn ông về những chia sẻ này!
