Hà Tĩnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chống khai thác IUU, nổi bật là 100% tàu cá cài đặt phần mềm eCDT và giám sát tàu không đủ điều kiện hoạt động.
Quản lý đội tàu chặt chẽ, toàn bộ tàu cá cài đặt eCDT
Trong nỗ lực cùng cả nước gỡ cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản khai thác, Hà Tĩnh đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm siết chặt quản lý đội tàu và nâng cao hiệu quả công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành và địa phương ven biển, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ trong quản lý và kiểm soát hoạt động tàu cá.
Theo tổng hợp của Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh), hiện toàn tỉnh có 3.900 tàu cá đã được đăng ký và cập nhật đầy đủ trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Trong đó, 270 tàu có chiều dài từ 12 m đến dưới 15 m; 62 tàu có chiều dài từ 15 m đến 24 m và 3 tàu có chiều dài từ 24 m trở lên. Việc đồng bộ dữ liệu giúp cơ quan quản lý nhà nước theo dõi, kiểm soát và quản lý hoạt động khai thác minh bạch, hiệu quả.
Công tác đăng kiểm và cấp phép khai thác thủy sản tiếp tục được địa phương chú trọng. Hiện toàn tỉnh có 312/335 tàu cá được đăng kiểm và còn hạn, đạt tỷ lệ hơn 92%. Đối với giấy phép khai thác thủy sản, 3.898/3.900 tàu cá đã được cấp phép, đạt gần 100%. Những tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động đều được cập nhật vào danh sách quản lý, đồng thời được địa phương theo dõi chặt chẽ vị trí neo đậu và hướng dẫn hoàn thiện thủ tục trước khi ra khơi.
Đáng chú ý, Hà Tĩnh là một trong những địa phương thực hiện rất tốt việc ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc thủy sản. Tính đến giữa tháng 3, toàn bộ 3.900 tàu cá có chiều dài từ 6 m trở lên trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành việc cài đặt và đưa vào sử dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT, đạt tỷ lệ 100%.
Ông Bùi Tuấn Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản cho biết, việc triển khai phần mềm eCDT giúp cơ quan quản lý dễ dàng kiểm soát quá trình tàu cá xuất bến, cập cảng, sản lượng khai thác cũng như phục vụ truy xuất nguồn gốc khi cần thiết. Đây là yêu cầu quan trọng trong hệ thống quản lý nghề cá hiện đại, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.
Ngư dân Nguyễn Văn Minh, xã Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh thường xuyên khai thác cá vùng lộng. Trước đây, việc khai báo khi tàu ra, vào cảng Cửa Sót chưa được thực hiện đầy đủ. Tuy nhiên, trong khoảng 5-6 năm trở lại đây, khi cơ quan chức năng yêu cầu khai báo chi tiết khu vực đánh bắt, ông đã chấp hành lắp định vị VMS, cài đặt eCDT để thực hiện khai báo.
“Ban đầu còn chưa quen, nhưng chúng tôi phải chấp hành để sớm tháo được ‘thẻ vàng’. May mắn là cán bộ cảng cá, Bộ đội Biên phòng, Kiểm ngư hỗ trợ nhiều nên không gặp quá nhiều khó khăn”, ông Minh nói.
Giám đốc BQL các cảng cá Hà Tĩnh Mai Văn Luân thông tin, hơn một tuần nay, nhằm chuẩn bị các điều kiện tốt nhất để làm việc với Ủy ban Châu Âu (EC) khi có yêu cầu, Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo IUU tỉnh do ông Trần Hữu Khanh, Phó Giám đốc Sở NN-MT dẫn đầu liên tục đi kiểm tra, bổ cứu 5 nhóm công việc chống khai thác IUU tại các địa phương.
“Ngoài những kết quả tích cực, chúng tôi tập trung tuyên truyền ngư dân không sử dụng vật liệu nổ, chất cấm khai thác ven bờ; không đánh sai vùng, sai tuyến nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy nhất, nhất là mùa sinh sản”, Giám đốc cảng cá nhấn mạnh.
Tăng cường giám sát tàu cá
Song song với quản lý hồ sơ đội tàu, Hà Tĩnh đặc biệt chú trọng công tác giám sát hoạt động tàu cá trên thực địa. Hiện nay, toàn tỉnh có 65/65 tàu cá khai thác vùng khơi đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình VMS, đạt tỷ lệ 100%. Thông qua hệ thống giám sát này, các cơ quan chức năng có thể theo dõi liên tục hoạt động tàu cá trên biển.
Trong thời gian qua, thông qua việc theo dõi và giám sát, địa phương không phát hiện trường hợp tàu cá vượt ranh giới cho phép trên biển, không có tàu cá hay ngư dân vi phạm khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân ngày càng được nâng cao.
Một điểm nổi bật khác trong công tác chống khai thác IUU của Hà Tĩnh là việc quản lý chặt chẽ các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Tính đến nay, toàn tỉnh còn 25 tàu cá không đủ điều kiện khai thác, chiếm tỷ lệ 0,64%. Đối với các tàu này, chính quyền các xã, phường ven biển đã xác định cụ thể vị trí neo đậu, phân công cán bộ phụ trách theo dõi, giám sát.
“Hằng ngày vào 15 giờ, các địa phương phải chụp ảnh vị trí tàu cá không đủ điều kiện hoạt động thông qua phần mềm TimeMax để cập nhật và báo cáo. Việc này giúp cơ quan quản lý kiểm soát chặt chẽ tình trạng tàu cá không đủ điều kiện, tránh trường hợp lén lút ra khơi khai thác”, ông Bùi Tuấn Sơn chia sẻ.
Ngoài ra, các lực lượng chức năng như Bộ đội Biên phòng, kiểm ngư, công an cũng tăng cường phối hợp trong tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm. Trong năm 2025, lực lượng biên phòng đã tổ chức hàng trăm đợt tuần tra trên biển và tại các cửa lạch, cảng cá, xử lý nhiều trường hợp vi phạm trong lĩnh vực thủy sản, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.
Cùng với đó, các cảng cá trên địa bàn tỉnh như Cảng cá Xuân Hội, Cảng cá Cửa Sót và Cảng cá Cửa Nhượng tiếp tục thực hiện nghiêm việc kiểm soát tàu cá ra vào cảng. Từ đầu năm 2026 đến nay, đã có gần 1.700 lượt tàu cá cập cảng và hơn 1.660 lượt tàu rời cảng, với khoảng 237 tấn thủy sản được bốc dỡ qua cảng.
Thanh Nga
Báo NN&MT