Có bao nhiêu mô hình kinh doanh?
Xem phần 8: Làm thế nào để thu hút các nhà đầu tư?
(VATFI.org.vn) – Hiện nay trên thế giới có ít nhất 20 cách kiếm tiền mà không phải ai cũng biết hiết. Nó thay đổi từ cách định giá, cấu trúc giá, cách thu tiền, cách đóng gói sản phẩm để có nguồn thu mới. Thậm chí cách thức thanh toán cũng có hơn 20 kỹ thuật khác nhau để giúp chúng ta đổi mới sáng tạo trong việc nắm bắt giá trị.
Nếu có thời gian chúng ta hãy liệt kê những cách nắm bắt giá trị ở doanh nghiệp mình, cách phân phối giá trị và cách chúng ta thu tiền. Để từ đó chúng ta hiểu được và đưa ra cuộc họp hàng tuần ở công ty và bộ phận đổi mới sáng tạo phải ngồi lại với từng bộ phận để bàn cách đưa ra những thay đổi đưa doanh nghiệp vượt qua khó khăn hướng tới tương lai. Không phải chỉ sản phẩm mà còn có rất nhiều cơ hội và ý tưởng khác nhau từ thay đổi cách định giá, cấu trúc chi phí,…
Những doanh nghiệp lớn là những doanh nghiệp đổi mới sáng tạo nhiều nhất trong mô hình doanh thu, tất nhiên hệ sinh thái sản phẩm của họ rất lớn. Các công ty công nghệ lớn kiếm tiền dựa trên kinh tế chia sẻ, logic của họ là tạo ra nhiều nguồn thu đa dạng với vai trò là trung gian kết nối các hệ sinh thái với cộng đồng và họ có nhiều nguồn thu từ phí giao dịch cho đến các khoản tiền nộp. Grab bây giờ không chỉ là taxi công nghệ mà còn là ngân hàng, dịch vụ thực phẩm và nhiều thứ khác nữa vì mô hình kinh doanh của họ đa dạng nên nguồn thu cũng rất đa dạng.
Đối với khởi nghiệp nông nghiệp, hiện nay người ta ưa dùng mô hình Lean-startup trong đó ưu đãi là lợi thế rất quan trọng và đây cũng là điểm yếu của khởi nghiệp nông nghiệp vì ngành nông nghiệp không có lợi thế và bản thân họ cũng không biết tạo ra lợi thế.
Ví dụ minh họa ở cà phê Nespresso. Họ đã thay đổi như thế nào nhìn từ góc độ kinh tế. Đây là ý tưởng hoàn toàn mới là bán máy pha cà phê và viên cà phê. Cách họ kiếm tiền là bán máy với giá thấp và bán viên cà phê với giá rất cao, gấp 20 lần cà phê thông thường. Họ làm theo nguyên lý dao cạo và lưỡi dao, tức là bán dao với giá thấp, không cần lời nhưng bán lưỡi dao với giá cao vì lưỡi dao phải thay thế thường xuyên do đó chúng ta sẽ có dòng tiền liên tục. Ngoài ra, họ còn áp dụng kỹ thuật khác là biến khách hàng thành thành viên hay khách hàng thân thiết, đóng phí thành viên hàng năm và họ có thêm nguồn thu mới là phí thành viên. Mô hình này tương tự như bán phần mềm, tức là miễn phí sản phẩm nhỏ để họ trải nghiệm và sađó tăng dần chức năng cao hơn để thu tiền. Đây là mô hình doanh thu mà trên thế giới có 20-30 mô hình như vậy.
Đối với các doanh nghiệp lớn nên sử dụng mô hình Cantast với 9 yếu tố nhưng chúng ta phải hiểu các thiết kế từng yếu tố và các vận hành chúng liên kết với nhau để thích nghi. Chúng ta phải tìm khách hàng, đưa ra các giá trị và sản phẩm, biết cách tiếp thị, giữ chân khách hàng – phần này thể hiện “sự hấp dẫn, sự lấp lánh” của việc doanh nghiệp bán hàng, thể hiện tính hả thi của mô hình kinh doanh ở chỗ muốn tạo ra giá trị thì phải có mục đich, tổ chức hoạt động thực hiện và đối tác của chúng ta là ai để cùng tạo ra giá trị đó và, cuối cùng, tạo “sự lấp lánh” của hệ thống, có nguồn lực rồi mà nguồn thu phải lớn hơn chi phí thì mới có lãi – thể hiện tính bền vững phát triển của mô hình kinh doanh.
Ví dụ đổi mới mô hình kinh doanh ở công ty xi măng Holcim. Công ty này thường bán vật liệu cho các công ty xây dựng như nhựa đường và xi măng, và giao hàng tận nơi. Cách họ cung cáp giá trị là họ sản xuất xi măng, tiếp thị, bán hàngvà giao hàng. Cách họ kiếm tiền là thu lợi nhuận trên mét khối xi măng. Đây là tư duy bán hàng truyền thống. Vậy thì làm thế nào một sản phẩm truyền thống lại có thể có cơ hội đổi mới mô hình kinh doanh. Ở Bangkok thường xuyên xảy ra kẹt xe và đây là nguyên nhân chính do sửa đường. Từ nguyên nhân đó, công ty đã nhìn thấy cơ hội đổi mới mô hình kinh doanh. Để làm đường thông thường phải làm vào ban đêm, công việc rất mệt mỏi và thường không đạt tiến độ. Họ đề xuất với chính phủThái Lan cách làm khác. Họ tư duy mới về khách hàng: thay vì phục vụ cho các công trình họ tìm ra phân khúc khách hàng mới là chính quyền địa phương có đường cần phải sửa. thứ hai, họ không bán sản phẩm mà đưa ra giải pháp sửa đường nhanh trong vòng 7 giờ để giúp giải quyết tình trạng tắc đường, giảm phát thải CO2. Cách họ làm là tạo ra loại xi măng và nhựa đường khô rất nhanh và không phải bán mét khối xi măng hay nhựa đường nữa mà trên mét đường sửa được, tức là thay đổi cách định giá để thay đổi mô hình doanh thu. Cách làm này giúp họ chuyển đổi mô hình kinh doanh và tạo ra phân khúc thị trường mới.
Như vậy, mô hình kinh doanh có 3 phần quan trọng. Thứ nhất là phần bạn tạo ra phải là cái mà thị trường mong muốn sở hữu, tức là phải có tính khao khát, hấp dẫn của nó. Thứ hai, phải có đủ nguồn lực để nó khả thi, có đội ngũ, máy móc, kiến thức,… Thứ ba, mô hình phải tồn tại được tức là doanh thu lớn hơn chi phí.
DNK
Đón xem phần 10: Mô hình kinh doanh nào tốt để tôi ứng dụng?
