Chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, xuyên suốt của An Giang

PV: Thưa ông, hiện nay các địa phương ven biển đang nỗ lực trong công tác “chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (gọi tắt là IUU), xin ông vui lòng cho biết trong thời gian qua, tỉnh An Giang đã triển khai thực hiện công tác này như thế nào ?

Ông Lê Hữu Toàn: Thời gian qua, với vai trò là Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo về IUU tỉnh trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) đã tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và cộng đồng ngư dân.

Trước hết, tỉnh đã tập trung nâng cao nhận thức và trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân thông qua công tác tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật; đồng thời phân công trách nhiệm cụ thể cho từng địa phương nhằm tạo sự chuyển biến tích cực tại cơ sở trong thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.

Song song đó, An Giang tăng cường kiểm soát tàu cá tại cảng và trên biển. Các lực lượng Biên phòng, Kiểm ngư và chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ trong kiểm tra, giám sát tàu xuất – nhập bến; kiên quyết không cho phép tàu ra khơi khi chưa đầy đủ giấy tờ. Công tác tuần tra, kiểm soát trên biển được duy trì liên tục, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm. Qua đó từ năm 2024 đến nay các lực lượng đã xử phạt vi phạm hành chính 862 vụ với tổng số tiền hơn 15 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, tỉnh đã siết chặt công tác quản lý đội tàu (thực hiện đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác) tính đến thời điểm hiện nay, tổng số tàu cá của tỉnh An Giang là 9.789 tàu cá; đã cấp phép cho 9.066 tàu cá đủ điều kiện hoạt động (đạt 100%). Đồng thời 100% tàu cá đăng ký của tỉnh được cập nhật dữ liệu đầy đủ trên Cơ sở dữ liệu nghề cá Quốc gia (VNFishbase) và Cơ sở dữ liệu dân cư (VNeID).

Tỉnh kiên quyết xử lý nghiêm các tàu cá vi phạm thiết bị giám sát hành trình VMS. Theo đó, từ năm 2024 đến nay các sở, ngành, địa phương và lực lượng chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính 435 vụ/435 thiết bị VMS với số tiền hơn 20 tỷ đồng. Nhờ vậy, tỷ lệ tàu cá duy trì tín hiệu giám sát hành trình đã được nâng lên rõ rệt.

Đặc biệt, tỉnh đã kiên quyết điều tra, xác minh và xử lý các trường hợp vi phạm vùng biển nước ngoài, tính từ đầu năm 2024 đến nay các lực lượng chức năng đã điều tra, xác minh xử phạt vi phạm hành chính 13 vụ/19 tàu vi phạm vùng biển nước ngoài với số tiền hơn 17 tỷ đồng. Ngoài ra, các cơ quan chức năng của tỉnh đã khởi tố hình sự đưa ra xét xử nhiều vụ án về vi phạm IUU.

Cùng với đó, tỉnh quan tâm đầu tư, nâng cấp hạ tầng nghề cá, củng cố lực lượng kiểm soát tại cảng, lực lượng tuần tra; thúc đẩy chuyển đổi nghề khai thác kém bền vững sang nghề thân thiện với môi trường, hỗ trợ ngư dân liên kết sản xuất – tiêu thụ nhằm nâng cao sinh kế và giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp trên nên tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài đã được ngăn chặn; công tác truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, quản lý tàu cá và nhật ký khai thác được cải thiện đáng kể, góp phần quan trọng vào nỗ lực chung của cả nước trong tiến trình gỡ “Thẻ vàng” của EC cho ngành thủy sản Việt Nam.

PV: Được biết do nhiều lý do, đến nay địa phương vẫn còn hàng trăm tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động, việc quản lý các phương tiện này được địa phương thực hiện thế nào để tránh tình trạng số tàu cá này vẫn lén lút ra khơi đánh bắt thủy sản bất hợp pháp. Việc đảm bảo sinh kế cho ngư phủ của các tàu cá phải nằm bờ vì không đủ điều kiện ra khơi được địa phương thực hiện ra sao ?

Ông Lê Hữu Toàn: Trước hết phải khẳng định rằng, việc còn một số lượng lớn tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động là thực trạng chung của nhiều địa phương ven biển, trong đó có An Giang, xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Một bộ phận chủ tàu chưa thực hiện thủ tục đăng ký, đăng kiểm hoặc chưa thực hiện lại thủ tục cấp giấy phép khai thác, chưa thực hiện đăng kiểm lại tàu cá; chưa lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS); một số tàu cũ, hư hỏng nhưng chủ tàu chưa thực hiện thủ tục xóa đăng ký theo quy định. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý nghề cá và mục tiêu chống khai thác IUU của tỉnh.

Để quản lý các tàu cá không đủ điều kiện tham gia hoạt động khai thác thủy sản tỉnh đã đưa ra các giải pháp sau:

Rà soát, phân loại toàn bộ tàu nằm bờ để xác định rõ nguyên nhân; hướng dẫn chủ tàu làm thủ tục xóa đăng ký đối với tàu hư hỏng, mục nát; không còn nhu cầu hoạt động; tàu không xác định được chủ sở hữu.

Giao trách nhiệm cụ thể cho từng Thành viên Ban Chỉ đạo về IUU tỉnh và UBND các xã, phường, đặc khu phân công đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức thực hiện theo dõi, giám sát tàu cá không đủ điều kiện tham gia hoạt động khai thác theo phương thức 4 rõ: “rõ người theo dõi, giám sát tàu cá; rõ chủ sở hữu tàu; rõ vị trí neo đậu tàu cá; rõ thực trạng tàu cá”. Đồng thời, gắn biển “tàu cá không đủ điều kiện hoạt động”; và chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh khi để tàu cá rời khỏi vị trí tham gia hoạt động khai thác.

Tổ chức cho 100% chủ tàu ký cam kết không đưa tàu ra khơi khi chưa đủ điều kiện. Những trường hợp cố tình vi phạm bị lập hồ sơ, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Tăng cường kiểm tra, kiểm soát tại các cửa biển, cảng cá. Tàu cá không đầy đủ giấy tờ, không bật thiết bị VMS hoặc không duy trì kết nối sẽ không được phép xuất bến.

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, cập nhật đầy đủ dữ liệu tàu cá trên VNFishbase; hệ thống cảnh báo tàu có nguy cơ vi phạm được vận hành thường xuyên và kịp thời thông báo cho địa phương xử lý.

Song song đó, địa phương cũng đặc biệt quan tâm đến chính sách hỗ trợ ngư dân trong việc vươn khơi bám biển hoạt động khai thác thủy sản, nhằm bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam.

Theo đó, Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 24/2022/NQ-HĐND ngày 05/8/2022 Quy định chính sách hỗ trợ cước thuê bao dịch vụ vệ tinh giám sát hành trình tàu cá trên địa bàn, theo đó tàu cá từ 15m trở lên có lắp thiết bị giám sát hành trình được hỗ trợ 50% cước thuê bao dịch vụ vệ tinh giám sát hành trình tàu cá trong 2 năm với mức hỗ trợ không quá 2.400.000 đồng/tàu/năm. Tính đến nay đã có trên 30.660 lượt tàu các được hỗ trợ với số tiền hơn 5,3 tỷ đồng.

Sở NN&MT tỉnh An Giang đã có Tờ trình số 574/TTr-SNNMT ngày 02/11/2025 về việc xin chủ trương ban hành chính sách hỗ trợ kinh phí mua sắm, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình cho nhóm tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 12 mét đến dưới 15 mét trên địa bàn tỉnh.

Cùng với đó, Sở NN&MT tỉnh An Giang đang tham mưu cho UBND tỉnh Đề án chuyển đổi nghề cho ngư dân có tàu cá bị cắt giảm và ngư dân có tàu cá bị chuyển đổi nghề phù hợp với nghề mới trên địa bàn tỉnh An Giang (Đề án) và đã thông qua thuyết minh đề cương, dự toán kinh phí xây dựng Đề án.

Với tinh thần quyết liệt và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tỉnh An Giang đã và đang kiểm soát chặt chẽ các tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động, hạn chế tối đa nguy cơ vi phạm IUU. Đồng thời, tỉnh chú trọng triển khai các giải pháp hỗ trợ sinh kế cho ngư dân, giúp bà con ổn định cuộc sống, chuyển đổi nghề theo hướng bền vững và phù hợp với lộ trình phát triển nghề cá có trách nhiệm.

PV: Trong thời điểm hiện tại và tiếp sau, địa phương đã có kế hoạch gì để thực hiện tốt hơn công tác “chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định”, đặc biệt là thực hiện tháng cao điểm chống khai thác IUU theo Quyết định số 2310/QĐ-TTg, ngày 17/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ, thưa ông?

Ông Lê Hữu Toàn: Thực hiện sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về thực hiện Tháng cao điểm chống khai thác IUU theo Quyết định số 2310/QĐ-TTg ngày 17/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh An Giang xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, xuyên suốt và phải thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất của cả hệ thống chính trị.

Trên cơ sở đó, tỉnh An Giang tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp sau:

Rà soát, cập nhật đầy đủ dữ liệu tàu cá lên Cơ sở dữ liệu nghề cá Quốc gia (VNFishbase) và Cơ sở dữ liệu dân cư (VNeID); kiên quyết không cho tàu cá không đủ điều kiện tham gia khai thác trên biển.

Kiểm soát 100% lượt tàu cá xuất, nhập bến; thực hiện nghiêm quy định về ghi, nộp nhật ký và báo cáo khai thác tại các cảng chỉ định; và thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT).

Phối hợp các lực lượng chức năng Trung ương vùng khơi tiếp tục thực hiện đợt cao điểm tuần tra, kiểm soát tại các khu vực biển giáp ranh Việt Nam với các nước, đặc biệt Thái Lan, Indonesia để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, chấm dứt tình trạng tàu cá An Giang vượt ranh giới, vi phạm khai thác hải sản trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Theo dõi, giám sát 24/24 tàu cá trên hệ thống VMS, trực ban liên tục, theo dõi, cảnh báo ngay cho chủ tàu, thuyền trưởng khi có nguy cơ vượt ranh giới hoặc mất kết nối.

Kiên quyết xử lý nghiêm các chủ tàu, thuyền trưởng có hành vi cố ý vi phạm vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép và vi phạm thiết bị giám sát hành trình VMS.

Kiên quyết điều tra, xác minh và khởi tố các vụ án liên quan đến vi phạm khai thác IUU.

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của ngư dân như: Tổ chức Tháng cao điểm tuyên truyền theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; tăng cường truyền thông tại cộng đồng dân cư ven biển, trên hệ thống truyền thanh, phương tiện thông tin đại chúng, phát tờ rơi, pano, áp phích; Vận động chủ tàu, thuyền trưởng ký cam kết không vi phạm IUU; tổ chức tập huấn kiến thức pháp luật, kỹ năng khai thác bền vững.

Gắn nhiệm vụ chống IUU với đảm bảo sinh kế và phát triển kinh tế biển bền vững. Sở NN&MT tham mưu UBND tỉnh ban hành chính sách hỗ trợ ổn định đời sống đối với gia đình và cá nhân có tàu cá không đủ điều kiện tham gia khai thác thủy sản: Triển khai các chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, đào tạo nghề, tạo sinh kế thay thế phù hợp với điều kiện của từng địa phương ven biển.

Với sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương, cùng quyết tâm cao của tỉnh và sự đồng thuận của cộng đồng ngư dân, An Giang phấn đấu thực hiện thắng lợi Tháng cao điểm chống khai thác IUU theo Quyết định số 2310/QĐ-TTg, hướng tới mục tiêu chấm dứt triệt để tình trạng khai thác thủy, hải sản bất hợp pháp, xây dựng nghề cá tỉnh nhà phát triển bền vững, hiện đại và hội nhập sâu với thị trường quốc tế.

PV: Xin cảm ơn ông!

Phú Khởi

Báo Công lý