Bất cập trong việc cấp Giấy xác nhận nguyên liệu khai thác (S/C) và Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác (C/C) khiến tất cả các lô hàng chế biến từ nguyên liệu ruốc của một số doanh nghiệp thủy sản đều không thể xuất khẩu được sang EU.
Châu Âu có nhu cầu lớn về ruốc
Để khơi thông thủ tục xuất khẩu nguyên liệu ruốc vào thị trường EU, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa có văn bản gửi Cục Thủy sản và Kiểm ngư Bộ NN&MT.
Theo phản ánh của một số doanh nghiệp thủy sản, tất cả các lô hàng chế biến từ nguyên liệu ruốc đều không thể xuất khẩu được sang EU do bất cập trongviệc cấp Giấy xác nhận nguyên liệu khai thác (S/C) và Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác (C/C).
Con ruốc (tên khoa học là Acetes japonicus, tên tiếng Anh là Akiami paste shrimp) là loài hải sản đặc thù được ngư dân khai thác gần bờ bằng các thuyền thúng nhỏ, không cần giấy phép khai thác và không phải lắp đặt thiết bị VMS (do là thuyền < 15m), đa phần cập cảng vào bãi ngang, không phải cập nhật vào phần mềm eCDT. Do đó, các lô hàng chế biến từ nguyên liệu này đều không đủ điều kiện được cấp giấy S/C và giấy C/C để xuất khẩu sang châu Âu theo quy định hiện hành.
Trong khi đó, sản lượng ruốc là khá lớn ở các tỉnh miền Trung và miền Nam, khách hàng Châu Âu lại có nhu cầu lớn về mặt hàng này. Để gia tăng giá trị cho nghề khai thác ruốc truyền thống, duy trì sinh kế cho ngư dân, cũng như tạo điều kiện cho việc xuất khẩu sản phẩm ruốc sang EU không bị ách tắc, VASEP đề nghị Cục Thủy sản Bộ NN&MT xem xét ưu tiên đưa nội dung này vào kế hoạch trao đổi, làm việc với EC và có văn bản gửi EC đề nghị xem xét đưa con ruốc vào danh mục nêu tại Phụ lục I của Quy định (EC) 1005/2008 (Annex I, Council Regulation (EC) No 1005/2008) nhằm giúp các lô hàng chế biến từ nguyên liệu này được miễn trừ thực hiện các quy định về IUU của Quy định (EC) 1005/2008.
Trao đổi với Dân Việt, bà Lê Hằng, Giám đốc Truyền thông của VASEP, con ruốc được khai thác trong tự nhiên ở các cửa biển luôn có hình dáng bóng, đẹp, sạch, giá trị dinh dưỡng cao vì vậy được nhiều nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Malaysia và các nước ở châu Âu… ưa chuộng, tiêu thụ mạnh.
Ngoài sấy khô, ruốc cũng có thể chế biến thành các loại mắm truyền thống, có giá trị kinh tế không kém. Kim ngạch xuất khẩu năm 2023 và 2024 lần lượt đạt 22 triệu USD và 25 triệu USD.
Ngư dân kiếm tiền triệu mỗi ngày khi trúng mùa ruốc
Sau Tết Nguyên đán, tại các vùng biển của Việt Nam ruốc biển xuất hiện dày đặc, giúp ngư dân có thu nhập tiền triệu mỗi ngày.
Tại vùng biển xã Bình Châu (huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi), ngư dân khai thác ruốc biển thường bắt đầu ra khơi từ 2 – 3 giờ sáng. Tàu đến vị trí có đàn ruốc thì dùng vợt xúc hoặc vây lưới. Đến sáng sớm hoặc trưa sẽ trở về bờ.
Ông Nguyễn Thanh Hùng, Chủ tịch Nghiệp đoàn Nghề cá xã Bình Châu cho biết, mùa khai thác ruốc biển thường bắt đầu từ cuối tháng 11 âm lịch năm trước kéo dài đến tháng 4 âm lịch năm sau. Năm nay, ruốc biển xuất hiện dày đặc nên hầu hết các tàu ra khơi đều trúng đậm. Trung bình mỗi tàu đánh bắt được khoảng 5 tạ ruốc, cá biệt có tàu đánh bắt được hơn 1 tấn.
Giá ruốc biển tươi đang được thương lái thu mua từ 20.000 đến 25.000 đồng/kg, mỗi tàu khai thác có thể thu về từ 10 đến 30 triệu đồng. Sau khi trừ hết các chi phí, một ngư dân có thể thu nhập từ 1 đến 3 triệu đồng.
Ngư dân Phạm Văn Phượng (thôn Châu Thuận Biển, xã Bình Châu) vui mừng chia sẻ, sau 5 tiếng ra khơi, ông và 2 thuyền viên khai thác được khoảng 4 tạ ruốc, thu về khoảng 8 triệu đồng. Sau khi trừ hết chi phí mỗi người thu nhập được hơn 1 triệu đồng.
Ruốc sau khi được chuyển lên bờ sẽ được chở đi phơi để làm ruốc khô, làm muối hoặc bán cho các tiểu thương vận chuyển đi nhiều địa phương. Giá ruốc khô đang vào khoảng 50.000 – 60.000 đồng/kg. Theo ngư dân, cứ mỗi 2 tấn ruốc tươi khi phơi thì được hơn 1 tấn ruốc khô dùng để trữ bán lâu dài.
Minh Ngọc
Báo Dân Việt
