Năm 2023 là cột mốc đánh dấu thời điểm Trung Quốc để mất danh hiệu quốc gia đông dân nhất thế giới.
Giờ đây, giới đầu tư đang kỳ vọng rằng sự kiện mang tính biểu tượng này sẽ là “chất xúc tác” để các công ty lớn nhất nước này thực hiện việc mở rộng ra nước ngoài một cách nghiêm túc hơn, do ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy những công ty đó đã phát triển vượt ra khỏi thị trường nội địa.
Sự phụ thuộc vào thị trường nội địa
Doanh thu của Tencent Holdings, công ty lớn nhất tính theo giá trị thị trường của Trung Quốc và là nhà cung cấp các trò chơi, phương tiện truyền thông xã hội hàng đầu, dự kiến sẽ giảm 1% trong năm 2023. Trong khi đó, doanh thu của nền tảng thương mại điện tử Alibaba Group đang hướng tới mức tăng chỉ 2,7% trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2023.
Đây là điểm yếu lớn nhất được ghi nhận đối với cả hai công ty này. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là các công ty đối thủ phương Tây đang làm tốt hơn vào lúc này. Công ty mẹ của Google là Alphabet đã kết thúc năm tài chính 2022 với doanh thu giảm 7,2%, trong khi doanh thu của Meta Platforms cũng giảm 1%.
Mặc dù vậy, sự khác biệt vẫn tồn tại. Cả hai công ty Trung Quốc đều đang phụ thuộc vào thị trường nội địa của họ và phải đối mặt với sự sụt giảm liên tục trong tăng trưởng.
Tình hình này đã trở nên trầm trọng hơn do đại dịch COVID-19. Trong những năm gần đây, Tencent Holdings và Alibaba Group đã củng cố doanh thu thông qua việc mua lại và đầu tư – một chiến lược có thể không được lặp lại sau khi chính phủ thực hiện các cuộc đàn áp nhằm hạn chế sức mạnh của các công ty nền tảng internet lớn.
Trong khi đó, các đối tác Mỹ của họ phần lớn lại phát triển theo cách riêng sau một loạt các giao dịch mua bán khổng lồ cách đây một thập kỷ và có cơ sở đa dạng hơn nhiều về mặt địa lý. Meta nhận được 57% doanh thu từ khu vực bên ngoài Bắc Mỹ và các thị trường quốc tế chiếm 52% doanh thu tại Alphabet.
Trong 20 năm qua, sự tập trung vào thị trường nội địa của các công ty Trung Quốc đã phát huy tác dụng và thậm chí còn được các nhà đầu tư ca ngợi. Tuy nhiên, sự lạc quan này đã bắt đầu phai nhạt và đang được thể hiện trong các số liệu chính. Doanh số bán lẻ là thước đo chi tiêu của người tiêu dùng và yếu tố này đang sụt giảm.
Đại dịch COVID-19 bắt đầu từ trong nước đã gây ra thiệt hại vô cùng lớn đối với Trung Quốc, khiến người tiêu dùng không thể ra ngoài mua sắm, họ thậm chí còn không có nhu cầu mua ô tô. Tuy nhiên, xu hướng này đã tồn tại từ trước cơn hoảng loạn hồi đầu năm 2020.
Cách đây 5 năm, quy mô kinh tế Trung Quốc đã mở rộng nhanh gấp 2,5 lần so với Mỹ, nền kinh tế lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc đã giảm xuống dưới mức của Mỹ một năm trước khi đại dịch COVID-19 xuất hiện. Và khi suy thoái toàn cầu xuất hiện, Trung Quốc dường như bị ảnh hưởng sâu sắc hơn Mỹ.
Một xu hướng gần đây của người Trung Quốc đã làm trầm trọng thêm vấn đề này, đó là việc người dân lựa chọn tiết kiệm thay vì chi tiêu. Điều này đã xuất hiện từ trước đại dịch COVID-19 nhưng sau đó đã tăng tốc với những biến động kinh tế do phong tỏa và sản xuất bị đình trệ, khiến tỷ lệ tiết kiệm quốc gia tăng gần gấp đôi, lên hơn 30%, với việc người tiêu dùng gửi 2.600 tỷ USD vào ngân hàng.
Điều này đi ngược lại với nhu cầu kinh tế thực sự của Trung Quốc, đó là chi tiêu nhiều hơn, đặc biệt là với nền tảng dân số nhỏ hơn và đang già đi.
Đi tìm “miếng bánh” mới
Hai trong số các lĩnh vực tăng trưởng lớn nhất trong năm 2022 của Trung Quốc, theo thống kê chính thức, là các sản phẩm dầu mỏ và thuốc men. Nguyên nhân đầu tiên là do giá tăng đột biến sau khi Nga thực hiện chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, và thứ hai có thể là do đợt bùng phát COVID-19 mới thúc đẩy xu hướng tích trữ. Nếu không có hai mục hàng này, doanh số bán lẻ sẽ còn tồi tệ hơn nhiều so với mức giảm 0,25% mà Trung Quốc đã ghi nhận cho năm 2022.
Giữa bối cảnh việc mở rộng hoạt động ra nước ngoài gặp nhiều khó khăn, các công ty Internet và tiêu dùng được niêm yết công khai lớn nhất của Trung Quốc buộc phải “học hỏi” một loạt công ty khởi nghiệp mới đã thành công đặc biệt ở Mỹ.
Đáng chú ý nhất là ByteDance, công ty sở hữu nền tảng video ngắn TikTok đã “ăn sâu” vào thị trường quảng cáo do Meta và Alphabet thống trị. Là một công ty tư nhân, dữ liệu rất khan hiếm, nhưng TikTok – hoạt động bên ngoài Trung Quốc – được cho là đã nhắm mục tiêu doanh thu 10 tỷ USD vào năm ngoái. Con số này đã giảm 20% so với các mục tiêu trước đó, theo tờ Financial Times.
Điều này phù hợp với những gì Alibaba đã trải qua, với điểm khác biệt chính là ByteDance là công ty nhỏ hơn nhiều và có tham vọng toàn cầu. Ngược lại, thị phần trên thị trường quốc tế của “gã khổng lồ” thương mại điện tử Alibaba đã giảm từ 9,2% hồi năm 2014 xuống 7,2% trong năm tài chính 2022.
Trong khi đó, Tencent dù đang ghi nhận những kết quả tích cực hơn nhưng không nhiều, và điều này phần lớn được thúc đẩy bởi danh mục trò chơi và các nhà sản xuất trò chơi ngày càng tăng.
Có lẽ, ví dụ điển hình nhất về một công ty Trung Quốc đang gây bão trên toàn thế giới là Shein, công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực thời trang nhanh được thành lập tại Nam Kinh, đang trên đà đạt doanh thu 24 tỷ USD vào năm ngoái, theo Wall Street Journal.
Thành công của Shein đã truyền cảm hứng cho PDD Holdings, công ty mẹ của nền tảng mua hàng theo nhóm Pinduoduo, thử sức tại thị trường Mỹ với việc ra mắt ứng dụng mua sắm Temu tại thị trường này vào cuối năm ngoái.
Để phát triển nhanh chóng, công ty có trụ sở tại Thượng Hải đã thực hiện một loạt chiến dịch quảng cáo hấp dẫn trong giải Siêu cúp Bóng bầu dục Mỹ Super Bowl năm 2023, với khẩu hiệu “Mua sắm như một tỷ phú”. Đây cũng là cơ hội để PDD Holdings giới thiệu các mặt hàng thời trang với mức giá hấp dẫn đến khách hàng.
Quảng cáo truyền hình không phải cách quảng cáo hiệu quả nhất, nhưng nếu hình thức này có thể truyền cảm hứng để người tiêu dùng tải ứng dụng và đăng ký, thì PDD có cơ hội giành được thị phần từ Shein, cũng như các đối thủ lâu đời, bao gồm cả Amazon.
Không giống như các đối thủ trong nước, tốc độ tăng trưởng của PDD vẫn rất mạnh mẽ. Công ty này đã hoạt động rất tốt ở Trung Quốc trong thời kỳ đại dịch với doanh thu tăng gần gấp đôi và PDD dự kiến sẽ báo cáo mức tăng trưởng doanh thu lên đến 38% trong năm ngoái.
Không có gì đảm bảo rằng PDD cuối cùng sẽ chiếm lĩnh phần lớn trong thị trường bán lẻ có tính cạnh tranh cao của Bắc Mỹ, nhưng với việc doanh số bán hàng tại Mỹ đang tăng cao hơn so với Trung Quốc trong những tháng gần đây, nỗ lực vươn tầm ra thế giới của PDD là một lựa chọn khôn ngoan.
Do đó, các chuyên gia cho rằng điều mà các doanh nghiệp Trung Quốc cần làm bây giờ là đi theo xu thế đó và thực hiện những bước “nhảy vọt” ra nước ngoài trước khi sự phát triển ở quê nhà hoàn toàn cạn kiệt.
Theo TTXVN