Sản phẩm cá đông lạnh phục vụ tái chế
Giá trị sản phẩm cá đông lạnh mã HS0303 nhập khẩu từ các nước đang phát triển tăng bình quân 2% mỗi năm. Các sản phẩm này bao gồm nhiều loại cá ngừ, cá mòi, cá cơm và nhiều loài cá khác. Tổng giá trị nhập khẩu từ các nước đang phát triển khoảng 900 triệu USD.
Đối với cá cơm đông lạnh, mức tăng trưởng này là 3%/năm và đối với cá mòi đông lạnh thì mức tăng trưởng cao hơn nữa, đạt 8%/năm. Thông thường tại châu Âu, các sản phẩm này sau khi nhập khẩu sẽ được chế biến thành sản phẩm cá hộp. Các công ty chế biến và đóng hộp lớn có trụ sở tại hai quốc gia Tây Ban Nha và Pháp. Xuất khẩu sản phẩm cá đông lạnh tới các quốc gia này sẽ tạo cơ hội kinh doanh cho các doanh nghiệp thủy sản nếu doanh nghiệp đó không có khả năng trực tiếp sản xuất ra các sản phẩm thủy sản đóng hộp.
Việc tiếp cận các nhà chế biến ở Tây Ban Nha, Ý, Pháp và Bồ Đào Nha có thể mang lại nhiều lợi ích, vì sản phẩm đóng hộp sẽ được đưa vào tiêu thụ ở kênh bán lẻ và dịch vụ thực phẩm. Tây Ban Nha có nhiều nhà máy chế biến nhất (trên 60 nhà máy), tiếp theo là Ý (hơn 10 nhà máy, chủ yếu là chế biến cá ngừ vây xanh), Pháp (5-8 nhà máy) và Bồ Đào Nha (5-7 nhà máy). Kết nối với các cơ sở đóng hộp thủy sản thích hợp sẽ giúp doanh nghiệp đưa sản phẩm của mình có mặt trên kệ hàng ở thị trường Châu Âu.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản phải nhớ rằng bản thân những nhà máy đóng hộp thủy sản đều sở hữu các đội tàu đánh cá của riêng mình, cung cấp cho họ nguyên liệu thô để chế biến thủy sản đóng hộp. Tuy nhiên, những hạn chế về sản lượng khai thác hoặc những quy định về hạn ngạch quốc tế có thể khiến nguồn cung cấp nguyên liệu thô của họ bị hạn chế. Khi các đội tàu đánh cá của các nhà máy đóng hộp này cung cấp lượng nguyên liệu ít hơn công suất chế biến của nhà máy, lúc đó, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản của các nước đang phát triển có thể tham gia và trở thành các nhà cung cấp nguyên liệu tiềm năng. Ngoài ra, còn có thể cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến theo hình thức hạn ngạch thuế quan tự trị (autonomous tariff quotas – ATQ). Theo quy định của hệ thống ATQ, một số sản phẩm thủy sản sẽ được miễn thuế với khối lượng xác định. Mỗi năm, ATQ đều sẽ được điều chỉnh.
Mực ống và mực nang tươi
Mực ống/ mực nang đông lạnh (và một phần bạch tuộc đông lạnh) thuộc mã HS0307 chiếm ưu thế trong nhập khẩu các loài động vật thân mềm của châu Âu, tổng giá trị nhập khẩu mực ống và mực nang đông lạnh giảm 3,5% mỗi năm trong giai đoạn 2016-2019, nhưng tổng khối lượng nhập khẩu lại tăng 1% trong cùng giai đoạn cho thấy nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm này. Điều này có nghĩa là giá đã giảm đáng kể đối với sản phẩm mực ống và mực nang đông lạnh, rất có thể liên quan đến nguồn cung nhiều quá mức.
Trái ngược với mặt hàng đông lạnh, các mặt hàng mực ống và mực nang tươi vẫn duy trì xu hướng nhập khẩu ổn định. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu mực ống và mực nang tươi từ các nước đang phát triển đang tăng mạnh, trong những năm gần đây đã tăng với tốc độ bình quân 26% mỗi năm, phần lớn là do hoạt động thương mại giữa Maroc với các nước Nam Âu là Tây Ban Nha và Pháp. Các quốc gia nhập khẩu ở Tây Bắc Âu cũng chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ trong nhập khẩu các sản phẩm mực ống và mực nang tươi sống. Điều này rất có thể là do các quốc gia như Hà Lan, Đức, Bỉ đang đóng vai trò là trung tâm thương mại, phân phối sản phẩm trên khắp châu Âu.
Nguyên nhân khiến nhập khẩu mực ống và mực nang tươi tăng lên có thể do sản lượng khai thác ở nhiều khu vực của châu Âu giảm. Hoạt động nhập khẩu từ các nước ngoài châu Âu được dự đoán ngày càng hấp dẫn các doanh nghiệp nhập khẩu thủy sản ở châu Âu. Sự phát triển thị trường mực ống và mực nang tươi được dự báo sẽ tương đối ổn định trong những năm tới. Bạch tuộc là một trong những đối thủ cạnh tranh chính của mực. Giá bạch tuộc tăng có thể tạo cơ hội để mực ống và mực nang thay thế mặt hàng bạch tuộc trên thị trường. Đồng thời, có thể làm tăng nhu cầu đối với mực ống và mực nang tại thị trường châu Âu.
Nhìn xa hơn trong tương lai, mực ống và mực nang sẽ cần phải đạt được chứng nhận bền vững để duy trì khả năng tiếp cận thị trường châu Âu. Mặc dù vào lúc này, đây không phải vấn đề lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, nhưng các doanh nghiệp vẫn cần phải xem xét xu hướng dài hạn và khả năng tiếp cận thị trường của mình. Trung tâm Xúc tiến nhập khẩu từ các nước đang phát triển (CBI) đã khuyến cáo các doanh nghiệp muốn xuất khẩu thủy sản vào thị trường châu Âu nên đọc các kết quả nghiên cứu của CBI về mực ống và mực nang để biết thêm thông tin chi tiết về thị trường mực ống/ mực nang tươi và các cơ hội tại thị trường châu Âu.
Cá kiếm
Dựa trên nghiên cứu của Cơ quan Giám sát thị trường thủy sản châu Âu (the European Market Observatory for Fisheries and Aquaculture – EUMOFA), cá ngừ là loài sinh vật biển được tiêu thụ nhiều nhất ở châu Âu. Nghiên cứu tương tự cũng cho thấy mức tiêu thụ 3,14 kg bình quân đầu người của nhóm hàng hóa “cá ngừ và các loài giống cá ngừ” (tuna and tuna-like species) bao gồm 97% cá ngừ và 3% cá kiếm.
Giá trị nhập khẩu cá kiếm ở châu Âu năm 2020 đạt gần 27 triệu USD, với mức tăng trưởng bình quân 17% một năm trong giai đoạn 2016-2019 đối với tất cả các sản phẩm cá kiếm đến từ các nước đang phát triển. Thị phần chủ yếu là philê tươi chiếm 70%. Nhìn vào kết quả nghiên cứu xuất khẩu cá kiếm từ các nước đang phát triển, sẽ thấy nhu cầu đối với các sản phẩm cá kiếm tươi sống đang tăng mạnh, đạt tốc độ tăng trưởng 54% mỗi năm trong giai đoạn 2016-2019, và đến năm 2020 đã chiếm 92% tổng giá trị nhập khẩu từ các nước đang phát triển. Nhà cung cấp chính cho Châu Âu là Sri Lanka, với 92% thị phần philê cá kiếm tươi.
Tây Ban Nha dẫn đầu về nhập khẩu cá kiếm tươi và ướp lạnh với 4.124 tấn, chiếm 44% tổng lượng nhập khẩu từ các nước ngoài châu Âu. Từ năm 2015 đến năm 2018, lượng nhập khẩu tăng 36%.
Ý đứng thứ hai ở châu Âu, chỉ sau Tây Ban Nha. Tuy nhiên, hầu hết các mặt hàng nhập khẩu của Ý lại đều có nguồn gốc từ châu Âu, chỉ 2% nhập khẩu đến từ các nước không thuộc châu Âu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản muốn thâm nhập thị trường này, vẫn có thể có hy vọng, vì dữ liệu thống kê thương mại cho thấy nhập khẩu từ các nhà cung cấp ngoài EU đã tăng hơn ba lần (xét về khối lượng) kể từ năm 2015, tăng 334%.
Tầm quan trọng của các phân khúc thị trường có thể thay đổi đáng kể giữa các khu vực của Châu Âu. Trong khi các chợ đường phố và các cửa hàng chuyên bán cá có vị trí khá vững chắc ở thị trường Nam Âu, thì phần lớn lượng thu mua cá kiếm tươi được chuyển đến ngành dịch vụ thực phẩm ở Tây Bắc Âu. Nhu cầu cá kiếm thấp hơn trong các siêu thị ở Tây Bắc Âu, nơi luôn xem yếu tố “tính bền vững” là rất quan trọng.
Các chợ đầu mối thủy sản bên cạnh việc bán các sản phẩm truyền thống cho người tiêu dùng địa phương, họ còn cung cấp thủy sản cho cả ngành công nghiệp dịch vụ nhà hàng. Các chợ đầu mối thủy sản thường có nhiều lựa chọn, họ có thể chọn nhập hàng hóa có nguồn gốc từ đánh bắt trực tiếp tại châu Âu hoặc từ nguồn thủy sản nhập khẩu. Bằng cách hợp tác với các công ty có mặt tại các chợ đầu mối thủy sản, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản hoàn toàn có thể tìm đường tiếp cận đến các thị trường mong muốn. Phần lớn thủy sản nhập khẩu là sản phẩm đông lạnh và được tiến hành rã đông ở châu Âu. Cá kiếm cũng là một trong những loài thủy sản phổ biến nhất ở các chợ đầu mối thủy sản.
Xem: Những sản phẩm có tiềm năng xuất khẩu vào thị trường châu Âu (Phần 1)
Theo tongcucthuysan.gov.vn
