Trước yêu cầu cấp bách trong chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Quảng Ngãi đang đẩy mạnh số hóa công tác quản lý nghề cá thông qua ứng dụng nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc và đồng bộ dữ liệu tàu cá.
Tập trung hỗ trợ ngư dân
Sáng 6/4, tại cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá Tịnh Hòa, ở xã Đông Sơn có rất đông ngư dân đến làm thủ tục xuất cảng. Tại đây, các ngư dân là chủ tàu, thuyền trưởng đều được cán bộ cảng hướng dẫn vào phần mềm Nhật ký điện tử và Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) đã cài đặt trên điện thoại thông minh để tự kê khai thủ tục xuất bến.
Ngư dân Lê Văn Quân, thuyền trưởng tàu cá QNg 98239TS, ở phường Trà Câu, hành nghề lưới rê cho biết, đợt này tàu có 9 người, trong đó, có 1 thuyền trưởng, 1 máy trưởng và 7 thuyền viên. Phiên biển này, do danh sách thuyền viên có sự thay đổi nên tôi vào phần mềm eCDT kê khai lại.
Theo đó, tôi xóa thông tin của thuyền viên cũ và kê khai tên tuổi, ngày sinh, số căn cước công dân của thuyền viên đi biển đợt này vào. Còn nếu danh sách thuyền viên vẫn giữ nguyên, thì hệ thống đã cập nhật, không cần kê khai lại mục này. Tôi thấy phần mềm điện tử này rất tiện lợi.
Được sự hướng dẫn của cán bộ cảng cá, ngư dân Phạm Văn Thanh, ở xã An Phú, thuyền trưởng tàu cá số hiệu QNg 92719TS, đã cài đặt và quen dần với việc sử dụng phần mềm eCDT trên điện thoại. Theo anh Thanh, sử dụng phần mềm eCDT có thể dễ dàng khai báo thông tin về thời gian xuất, nhập cảng trực tiếp trên điện thoại bất cứ lúc nào để đơn vị quản lý theo dõi, nên tiết kiệm được thời gian. Các thông tin, dữ liệu về tàu cá, thuyền trưởng, thuyền viên, lao động trên tàu, lịch trình… cũng được cập nhật kịp thời, chính xác.
Bên cạnh tàu cá của ngư dân trong tỉnh, còn có nhiều tàu cá của ngư dân ngoài tỉnh cập cảng và làm thủ tục xuất bến tại cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá Tịnh Hòa. Ngư dân Bùi Văn Minh Hiệp, chủ tàu cá BĐ 92038TS, ở tỉnh Gia Lai chia sẻ, khi làm thủ tục xuất bến, tôi được cán bộ tại đây hướng dẫn tận tình quy trình thủ tục trên phần mềm điện tử. Việc sử dụng thành thạo phần mềm này sẽ giúp ngư dân tiết kiệm được thời gian cũng như đem lại hiệu quả hơn trong việc ghi nhật ký khai thác.
Nâng cao hiệu quả quản lý
Theo Thông tư số 81/2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 1/7/2026, các tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 24m trở lên bắt buộc sử dụng nhật ký khai thác thủy sản điện tử. Đối với tàu từ 15m đến dưới 24m áp dụng từ ngày 1/9/2026 và tàu từ 12m đến dưới 15m từ ngày 1/1/2027. Đây là một trong những bước đi nhằm tăng cường quản lý và gỡ “thẻ vàng” thủy sản của Ủy ban Châu Âu.
Thực hiện lộ trình trên, ban quản lý các cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão tàu, thuyền trong tỉnh đã tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ thuyền trưởng, chủ tàu, ngư dân cài đặt và sử dụng phần mềm eCDT trên điện thoại thông minh.
Phụ trách Ban Quản lý cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá Tịnh Hòa Nguyễn Hoàng Minh Phú cho biết, đơn vị đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền và hướng dẫn ngư dân là chủ tàu, thuyền trưởng sử dụng phần mềm eCDT. Chỉ còn vài tháng nữa là phải áp dụng theo quy định mới, vì vậy phải thực hành ngay các thao tác để ngư dân quen dần, đến khi triển khai sử dụng đồng loạt sẽ không bị bỡ ngỡ.
Cùng với việc đồng bộ dữ liệu tàu cá trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), đến nay, 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên của tỉnh đang hoạt động đều đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Đồng thời, 100% tàu cá xuất bến, nhập bến; xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác sử dụng hệ thống truy xuất điện tử eCDT.
Theo Giám đốc Ban Quản lý các cảng cá tỉnh Nguyễn Đình Trung, qua khảo sát cho thấy, ngư dân đã dần thích ứng với phương thức mới, thay vì ghi chép thủ công như trước, các thao tác khai báo hành trình, sản lượng hay làm thủ tục được thực hiện trên điện thoại thông minh, giúp rút ngắn thời gian và hạn chế sai sót.
“Việc quản lý nghề cá thông qua các phần mềm điện tử không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, minh bạch hóa hoạt động khai thác, đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU, mà còn tạo nền tảng để ngành thủy sản phát triển theo hướng hiện đại, bền vững”, ông Trung nói.
Hồng Hoa
baoquangngai.vn