Để nâng cao hiệu quả công tác phối hợp thực thi pháp luật, phòng chống khai thác IUU, cần triển khai đồng bộ giải pháp phối hợp từ trong bờ ra đến trên biển.
Kiên quyết áp dụng chế tài theo quy định mới
Chiều 27/3, tại An Giang, Chi cục Kiểm ngư Vùng V tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả thực thi pháp luật và công tác phối hợp chống khai thác IUU năm 2025, ký quy chế phối hợp và bàn giải pháp triển khai nhiệm vụ năm 2026 với 9 địa phương từ Khánh Hòa đến An Giang và các lực lượng thực thi pháp luật trên vùng biển Tây Nam bộ như: Vùng Cảnh sát biển 4, Biên phòng Cà Mau, An Giang và Vùng V Hải quân.
Theo Chi cục Kiểm ngư Vùng V, năm 2025, đối với công tác tuần tra và thực thi pháp luật, chống khai thác IUU, Chi cục Kiểm ngư Vùng V đã phối hợp hiệu quả với các lực lượng thực thi pháp luật khác trên biển (Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quân) và kiểm ngư địa phương tăng cường công tác tuần tra, kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm hành chính trên biển; thực hiện đúng chủ trương của Đảng, Chính phủ về chống khai thác IUU, khắc phục cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) đối với thủy sản khai thác từ Việt Nam. Nhiều vụ vi phạm đã được phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời, đặc biệt là các trường hợp tàu cá cố tình vi phạm quy định về khai thác; góp phần tích cực vào kết quả chung của về công tác chống khai thác IUU của Việt Nam.
Cụ thể, công tác xử phạt hành chính đã có sự chuyển biến mạnh mẽ về “chất”. Không dừng lại ở việc tuyên truyền, nhắc nhở, lực lượng Kiểm ngư đã kiên quyết áp dụng chế tài theo quy định mới tại Nghị định số 301/2025/NĐ-CP. Việc tăng cường xử lý các hành vi vi phạm nghiêm trọng về IUU như ngắt VMS, không văn bằng chứng chỉ… đã tạo ra sức răn đe, khẳng định tính nghiêm minh của pháp luật Nhà nước.
Công tác tuyên truyền pháp luật cũng đạt hiệu quả tích cực. Ngư dân cơ bản nắm được ranh giới vùng biển Việt Nam, ranh giới vùng biển chồng lấn giữa Việt Nam với các nước trong khu vực, từ đó xác định đúng phạm vi khai thác. Đến nay, tình trạng tàu vi phạm vùng biển nước ngoài đã giảm nhiều; ý thức tuân thủ Luật Thủy sản 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành, các khuyến nghị của EC về chống khai thác IUU được nâng lên.
Về phối hợp, các lực lượng thực thi pháp luật trên biển như: Hải quân Vùng V, Cảnh sát biển Vùng 4, Biên phòng các tỉnh An Giang, Cà Mau đã phối hợp chặt chẽ với Chi cục Kiểm ngư Vùng V trong thời gian qua.
Ngoài công tác phối hợp trao đổi thông tin với các lực lượng thực thi pháp luật và chính quyền địa phương đã cử hơn 30 lượt cán bộ, chiến sỹ cùng tham gia các chuyến tuần tra trên biển của Chi cục Kiểm ngư Vùng V trong năm 2025, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các tàu cá khai thác thủy sản IUU trên địa bàn, đặc biệt là tình hình tàu cá hoạt động sai vùng, sai tuyến, tháo thiết bị giám sát hành trình để đi vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép.
Cần triển khai đồng bộ các giải pháp phối hợp từ trong bờ ra đến trên biển
Tại Hội nghị, các lực lượng như: Cảnh sát biển, Biên phòng, Hải quân đã có các báo cáo tham luận đánh giá về công tác phối hợp năm 2025 và đề ra giải pháp cho năm 2026.
Ông Nguyễn Phú Quốc, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Chi cục trưởng Chi cục Kiểm ngư Vùng V cho rằng, để nâng cao hiệu quả công tác phối hợp thực thi pháp luật, phòng chống khai thác IUU trong năm 2026, cần triển khai đồng bộ các giải pháp phối hợp từ trong bờ ra đến trên biển.
Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, quy chế phối hợp: Rà soát, bổ sung và hoàn thiện các quy chế phối hợp, tổ chức ký kết giữa Chi cục Kiểm ngư Vùng với Biên phòng, Cảnh sát biển 4, Vùng 5 Hải quân và các địa phương, từ đó quy định rõ trách nhiệm, phạm vi, thẩm quyền của từng lực lượng, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.
Cùng với đó, tăng cường chia sẻ, kết nối thông tin: Thiết lập cơ chế trao đổi thông tin nhanh, kịp thời (trực tuyến, hotline, nhóm liên lạc). Kết nối, chia sẻ dữ liệu VMS, dữ liệu tàu cá, thông tin vi phạm giữa các lực lượng. Việc xây dựng kế hoạch tuần tra chung, phân vùng hoạt động giữa các lực lượng cần được thực hiện đồng bộ, không để tình trạng chồng chéo tuần tra trên các vùng biển.
Các lực lượng sẽ đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát liên ngành: Tổ chức các đợt tuần tra chung tại các khu vực trọng điểm, vùng giáp ranh, vùng có nguy cơ cao vi phạm IUU. Tăng cường sự tham gia của kiểm ngư địa phương trong các chuyến tuần tra của kiểm ngư vùng. Phối hợp xử lý dứt điểm các vụ việc vi phạm ngay trên biển.
Đồng thời, nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm: Thống nhất quy trình lập biên bản, thu thập chứng cứ và chuyển giao hồ sơ giữa các lực lượng. Tăng cường xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nghiêm trọng (ngắt VMS, khai thác trái phép vùng biển nước ngoài).
Song song đó, công tác quản lý tàu cá từ bờ được siết chặt, phối hợp chặt chẽ với địa phương, biên phòng kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến, ngăn chặn từ sớm tàu cá “3 không” và tàu có nguy cơ cao vi phạm. Kiểm ngư Vùng V phối hợp lực lượng Biên phòng tuần tra xử lý các tàu cá vi phạm IUU xung quanh các đảo, chuyển tải trái phép, không qua cảng cá. Đồng thời, phối hợp trong công tác tuyên truyền, vận động ngư dân, tập trung vào các đối tượng có nguy cơ cao vi phạm. Kết hợp tuyên truyền với ký cam kết và kiểm tra thực tế.
Về nâng cao năng lực phối hợp, tổ chức tập huấn, diễn tập chung giữa các lực lượng về tuần tra, xử lý vi phạm và cứu hộ cứu nạn. Nâng cao kỹ năng phối hợp, trao đổi thông tin và xử lý tình huống trên biển. Bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ liên ngành. Bộ Tư lệnh Vùng 5 Hải quân hỗ trợ Chi cục trong huấn luyện điều lệnh đội ngũ cho công chức, kiểm ngư viên, thuyền viên tàu kiểm ngư của Kiểm ngư vùng V và một số địa phương.
Năm 2025, các đoàn tuần tra của Chi cục Kiểm ngư Vùng V đã kiểm tra 1.122 tàu cá Việt Nam (không có tàu cá nước ngoài). Qua đó, lực lượng chức năng phát hiện 140 vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, với tổng số tiền xử phạt ước đạt hơn 7,56 tỷ đồng.
Báo NN&MT