Thanh Hóa chống khai thác IUU, hướng tới gỡ ‘thẻ vàng’ EC

Nhiều chuyển biến sau gần một thập kỷ chống khai thác IUU

Năm 2017, EC áp dụng cảnh báo “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam do tồn tại các hạn chế trong phòng chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Đây được xem là thách thức lớn đối với ngành thủy sản khi hoạt động xuất khẩu sang thị trường châu Âu chịu nhiều tác động.

Trước tình hình đó, Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm cải tổ công tác quản lý nghề cá. Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 45/CT-TTg ngày 13/12/2017 về các nhiệm vụ cấp bách khắc phục cảnh báo của EC. Tiếp đó, Nghị quyết số 89/NQ-CP năm 2018 về việc gia nhập Hiệp định về các biện pháp quốc gia có cảng (PSMA) được thông qua.

Luật Thủy sản năm 2017 cùng các quy định liên quan đến đăng ký, đăng kiểm tàu cá, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), nhật ký khai thác điện tử cũng được hoàn thiện, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động khai thác trên biển.

Trong giai đoạn 2019-2023, Việt Nam đã trải qua nhiều đợt thanh tra của EC. Qua mỗi lần kiểm tra, công tác quản lý nghề cá từng bước được cải thiện, đặc biệt trong việc truy xuất nguồn gốc thủy sản, giảm tình trạng tàu cá “3 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép).

Tuy vậy, việc một số tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài vẫn là vấn đề EC đặc biệt quan tâm, khiến cảnh báo “thẻ vàng” chưa được gỡ bỏ.

Bước sang giai đoạn 2024-2025, Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh các biện pháp khắc phục. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhiều lần chủ trì họp Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương ven biển tăng cường kiểm soát đội tàu, xây dựng nghề cá có trách nhiệm và phát triển bền vững.

Tại phiên họp lần thứ 32 của Ban Chỉ đạo quốc gia chống khai thác IUU, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết hệ thống quản lý tàu cá đã được cải thiện đáng kể. Hiện hơn 80.000 tàu cá trên cả nước đã được đăng ký và cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia Vnfishbase.

Việc kiểm soát tàu ra vào cảng và giám sát sản lượng khai thác cũng được tăng cường. Chỉ trong một tuần, lực lượng chức năng đã kiểm tra hơn 10.700 lượt tàu rời cảng và 6.600 lượt tàu cập cảng, giám sát gần 7.800 tấn thủy sản qua hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT.

Cùng với đó, các địa phương đã triển khai rà soát hoạt động chế biến và xuất khẩu thủy sản, đồng thời thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành nhằm đảm bảo tính minh bạch trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Thanh Hóa siết chặt quản lý đội tàu khai thác

Là tỉnh ven biển với chiều dài bờ biển hơn 100 km và nhiều cửa lạch lớn, Thanh Hóa có điều kiện thuận lợi để phát triển nghề khai thác hải sản. Toàn tỉnh hiện có hơn 6.300 tàu cá, trong đó hơn 1.000 tàu có chiều dài từ 15 m trở lên thường xuyên hoạt động ở vùng khơi.

Xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, thời gian qua tỉnh Thanh Hóa đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm tăng cường quản lý hoạt động khai thác thủy sản.

HĐND tỉnh đã ban hành các chính sách hỗ trợ ngư dân, tiêu biểu như Nghị quyết số 49/2025/NQ-HĐND về hỗ trợ khắc phục rủi ro do thiên tai trên biển và Nghị quyết số 51/2025/NQ-HĐND về hỗ trợ nâng cấp, thay thế thiết bị giám sát hành trình VMS.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng đang xây dựng chính sách chuyển đổi nghề đối với các tàu cá không còn nhu cầu khai thác, dự kiến trình HĐND tỉnh xem xét trong tháng 3/2026.

Theo thống kê, đến ngày 23/2, Thanh Hóa có 6.214 tàu cá và toàn bộ tàu thuộc diện quản lý đã được cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia Vnfishbase. Đồng thời, tỉnh đã xóa đăng ký 214 tàu cá không còn hoạt động do phá dỡ, chìm đắm hoặc chuyển nhượng sang địa phương khác.

Việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá khai thác xa bờ được thực hiện nghiêm túc, giúp các cơ quan chức năng theo dõi và quản lý hoạt động của tàu trên biển. Các cảng cá cũng được tăng cường kiểm soát nhằm đảm bảo tàu cá thực hiện đầy đủ quy định khi ra vào cảng.

Song song với đó, công tác tuyên truyền pháp luật về khai thác thủy sản được đẩy mạnh tại các địa phương ven biển, góp phần nâng cao nhận thức của ngư dân trong việc chấp hành quy định chống khai thác IUU.

Sẵn sàng cho đợt kiểm tra tiếp theo của EC

Để chuẩn bị cho đợt kiểm tra tiếp theo của EC, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã ban hành Công điện số 18/CĐ-TTg ngày 25/2/2026 yêu cầu các tỉnh ven biển xây dựng kế hoạch làm việc chi tiết với đoàn thanh tra, đảm bảo hồ sơ và dữ liệu đầy đủ, minh bạch.

Tại Thanh Hóa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cao Văn Cường, Trưởng Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU của tỉnh đã chủ trì cuộc họp với các đơn vị liên quan nhằm rà soát công tác chuẩn bị.

Các địa phương ven biển như Hoằng Tiến, Vạn Lộc, Nga Sơn, Nghi Sơn, Sầm Sơn, Tiên Trang… được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu quản lý tàu cá và hoạt động khai thác để phục vụ công tác kiểm tra.

Bên cạnh việc hoàn thiện hệ thống quản lý, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền đến từng ngư dân, nhấn mạnh trách nhiệm tuân thủ pháp luật, không vi phạm vùng biển nước ngoài và cùng chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Với sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương, cùng với sự thay đổi nhận thức của cộng đồng ngư dân, mục tiêu gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” IUU trong năm 2026 được kỳ vọng sẽ sớm trở thành hiện thực, góp phần nâng cao uy tín và vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.