Trong giai đoạn cao điểm gỡ ‘thẻ vàng’ EC đối với thủy sản, Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu chung.
Siết chặt kiểm soát
Đầu tháng 1/2026, Đồn Biên phòng Đồ Sơn và các đơn vị, lực lượng chức năng phường Đồ Sơn phát hiện liên tiếp 2 vụ tàng trữ công cụ kích điện để khai thác thủy sản. Đó là ông Bùi Đình Trung, chủ tàu cá HP 90816 TS (phường Nam Đồ Sơn) và ông Trần Văn Tuấn, chủ tàu cá HP 0565 TS (phường Thủy Nguyên). Các trường hợp vi phạm đều bị lập biên bản và xử lý theo quy định.
Trung tá Nguyễn Mạnh Hùng, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Đồ Sơn cho biết: Đơn vị đã cụ thể hóa nhiệm vụ đến từng trạm, đội công tác, nhất là các Trạm Kiểm soát Bến Xăm, Vụng Hương, các đội tàu thuyền, trinh sát và vận động quần chúng. Cán bộ, chiến sĩ tăng cường kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ hoạt động nghề cá trên biển, tại các cảng cá và bến neo đậu tàu thuyền. Mỗi lượt tàu ra vào đều được kiểm tra kỹ hồ sơ, giấy tờ, trang thiết bị an toàn và giám sát hành trình tàu cá.
Những trường hợp chưa đủ điều kiện theo quy định, Đồn Biên phòng Đồ Sơn kiên quyết không cho xuất bến. Đến nay, 100% phương tiện có chiều dài trên 6 m đã được cập nhật vào hệ thống quản lý, giám sát tàu cá; 3.017 lượt phương tiện và hơn 14.000 lượt người được kiểm chứng, kiểm soát qua các trạm kiểm soát biên phòng. Trong đợt cao điểm, đơn vị tổ chức hàng trăm lượt tuần tra với hàng nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia, góp phần phát hiện và xử lý kịp thời các vụ việc vi phạm, tổng số tiền phạt gần 100 triệu đồng.
Tại phường Nam Triệu, địa phương có số lượng tàu cá vươn khơi lớn nhất thành phố, với 421 tàu cá, trong đó có 228 phương tiện có chiều dài 15 m trở lên và gần 2.000 ngư dân trong khu vực hoạt động khai thác thủy sản, công tác chống khai thác IUU được triển khai toàn diện, kết hợp nhiều biện pháp.
Công tác tuyên truyền được triển khai từ sớm, lực lượng Biên phòng tổ chức cho chủ tàu, thuyền trưởng ký cam kết không vi phạm quy định, không khai thác hải sản trái phép ở vùng biển nước ngoài. Phối hợp với chính quyền địa phương hướng dẫn chủ tàu liên hệ các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện đầy đủ trang thiết bị, giấy tờ cần thiết trước khi ra khơi, qua đó tăng cường kiểm soát hoạt động ra vào bến bãi và khai thác hải sản.
Mặc dù công tác chống khai thác IUU được làm chặt, làm chắc từ đất liền đến trên biển, song do nhận thức của một bộ phận ngư dân còn hạn chế nên các vi phạm chưa được khắc phục triệt để. Tình trạng mất kết nối giám sát hành trình, không ghi nhật ký khai thác thủy sản, đánh dấu tàu cá sai quy định, tàng trữ trái phép kích điện… vẫn diễn ra.
Làm sạch dữ liệu tàu cá
Thành phố đang quản lý 788 tàu cá có chiều dài từ 6 m trở lên, cấp giấy phép khai thác thủy sản cho 100% tàu cá đủ điều kiện. Trong nhóm tàu chủ lực đánh bắt xa bờ (chiều dài từ 15 m trở lên) gồm 274 chiếc, tỷ lệ lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) đạt tuyệt đối. Toàn bộ thông tin tàu cá đã được đối soát qua ứng dụng VNeID và cập nhật đồng bộ lên Hệ thống phần mềm quản lý nghề cá quốc gia (VN-Fishbase).
Để một tàu cá được ra khơi hợp pháp và không vi phạm quy định IUU, tàu phải có giấy phép khai thác thủy sản, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), chiều dài tàu trên 15 m, ghi chép đầy đủ nhật ký và báo cáo lịch trình khai thác, sử dụng ngư cụ đúng quy định, không khai thác ở vùng cấm, báo cáo sản lượng khi cập cảng và tuyệt đối không đánh bắt ở vùng biển nước ngoài. Dù các quy định này đã rõ ràng và ngư dân cũng đã quen thuộc với thủ tục, nhưng để thực hiện nghiêm túc vẫn cần sự đồng hành, giám sát chặt chẽ của lực lượng chức năng.
Theo Trung tá Đinh Văn Trình, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Tràng Cát, xác định rõ nhiệm vụ, đơn vị luôn lấy phương châm “đi từng ngõ, gõ từng tàu, gặp từng ngư dân” để tuyên truyền, hướng dẫn, nhắc nhở và đồng hành với ngư dân. “Biết phương tiện, biết chủ tàu, biết thuyền trưởng, biết nghề nghiệp, biết thông tin liên lạc” là nguyên tắc mà từng cán bộ, chiến sĩ luôn ghi nhớ khi xuống địa bàn tuyên truyền.
Điểm đột phá trong công tác quản lý năm nay là việc “làm sạch” dữ liệu tàu cá. Việc minh bạch hóa dữ liệu giúp cơ quan chức năng theo dõi sát sao biến động của đội tàu, xóa sổ tình trạng tàu cá “3 không” và tạo cơ sở dữ liệu tin cậy phục vụ các đợt kiểm tra của EC.
Thành phố yêu cầu quản lý đến từng tàu, từng chủ tàu, xử lý nghiêm các vi phạm về thiết bị giám sát hành trình (VMS), không để tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, với nỗ lực quyết tâm gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).
Hiện nay, Bộ đội Biên phòng Hải Phòng tiếp tục đẩy mạnh hoạt động chống khai thác IUU theo tinh thần chỉ đạo của thành phố. Các đồn, trạm biên phòng được tăng cường lực lượng, chỉ đạo kiểm soát chặt chẽ tàu cá tại các cảng, bến, cửa sông; công tác kiểm tra, kiểm soát 100% tàu cá xuất, nhập bến được thực hiện nghiêm ngặt, yêu cầu chủ phương tiện duy trì hệ thống VMS hoạt động 24/24 giờ…
Năm 2025, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố tổ chức 4 biên đội tuần tra, kiểm soát, bảo vệ chủ quyền vùng biển, kết hợp đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và phòng, chống khai thác IUU. Qua đó, lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ 108 vụ với 108 phương tiện tàu cá Việt Nam vi phạm các quy định về khai thác IUU; xử lý vi phạm hành chính 101 vụ với 105 trường hợp, tổng số tiền phạt hơn 1,115 tỷ đồng. Đơn vị tuyên truyền, vận động 430 chủ phương tiện ký cam kết không vi phạm IUU; gửi 9 lượt tin nhắn tuyên truyền tới 8.326 lượt thuyền trưởng, chủ phương tiện về các quy định phòng, chống khai thác IUU.
Hoàng Xuân
Báo Hải Phòng