Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang tác động tích cực, mạnh mẽ đến phát triển kinh tế ở khu vực nông thôn; thể hiện qua những con số cụ thể: Hơn 60,7% chủ thể OCOP đạt từ 3 sao trở lên có doanh thu tăng bình quân 17,6%/năm; tỷ lệ sản phẩm OCOP có giá bán tăng lên là 55,6%; giá bán các sản phẩm sau khi được chính thức công nhận OCOP tăng bình quân 12,2%…

Vượt chỉ tiêu
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau hơn 7 năm triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), đến nay cả nước có 17.316 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên (tăng 12.838 sản phẩm so với năm 2020, tăng 8.404 sản phẩm so với năm 2022, vượt 1,68 lần chỉ tiêu giao theo Quyết định số 919/QĐ-TTg ngày 01/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ).
Trong đó, 72,1% sản phẩm 3 sao, 27,1% sản phẩm 4 sao và 126 sản phẩm 5 sao. Đồng bằng sông Hồng dẫn đầu cả nước với 32,3%, Đồng bằng sông Cửu Long đứng thứ hai với 22,2%, tiếp đến là vùng Duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên chiếm 18%, thấp nhất là vùng Đông Nam Bộ với 6,5%).
Về cơ cấu sản phẩm OCOP, nhóm thực phẩm chiếm tỷ trọng chính với 78,3%, nhóm thủ công mỹ nghệ chiếm 9,1%, nhóm đồ uống với 8,3%, còn lại là các nhóm sản phẩm khác.
Các địa phương đã khai thác được thế mạnh, lợi thế tài 6 nguyên bản địa, của vùng, miền để phát triển các sản phẩm OCOP, như: Chè, cây ăn quả, dược liệu ở vùng Miền núi phía Bắc; thực phẩm, làng nghề ở Đồng bằng sông Hồng; cà phê, hồ tiêu, cây ăn quả ở Tây Nguyên; thủy sản, cây ăn quả, lúa gạo ở Đồng bằng sông Cửu Long…

Trong tổng số 9.345 chủ thể OCOP, có 3.075 chủ thể là HTX (chiếm 32,9%), 2.411 chủ thể là doanh nghiệp nhỏ (25,8%), 3.095 chủ thể là cơ sở sản xuất/hộ kinh doanh (33,1%), còn lại là Tổ hợp tác.
Sản phẩm OCOP đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm; có mẫu mã, bao bì đa dạng và thân thiện với môi trường, phù hợp yêu cầu của thị trường. Góp phần gia tăng giá trị, giúp các chủ thể tăng quy mô sản xuất và doanh thu.
Chương trình cũng đã giúp các chủ thể chủ động trong phát triển thị trường, mở rộng kênh phân phối, đặc biệt là khả năng tham gia vào các kênh phân phối hiện đại, thị trường xuất khẩu. Tỷ lệ chủ thể OCOP tham gia vào kênh siêu thị, cửa hàng tiện lợi, thương mại điện tử chiếm 57,9%.

Cải thiện sinh kế người dân ở nông thôn
Thời gian qua, Chương trình OCOP đã góp phần thúc đẩy phong trào khởi nghiệp, phát triển thêm các ngành nghề, dịch vụ thương mại ở vùng nông thôn.
Giai đoạn 2021 – 2025, trong khuôn khổ Chương trình, đã có hơn 70.000 lượt cán bộ, chủ thể OCOP được đào tạo; đối tượng chính là hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại, tổ hợp tác và cơ sở sản xuất hộ gia đình. Đồng thời, tạo việc làm mới cho khoảng gần 22.000 lao động. Tỷ lệ chủ thể OCOP mở rộng quy mô về lao động là 34,6%.
Đặc biệt, Chương trình còn là đòn bẩy để phát triển sinh kế ở những vùng đặc biệt khó khăn và các nhóm yếu thế như đồng bào dân tộc thiểu số, phụ nữ…
Tỷ lệ chủ thể OCOP là nữ giữ ổn định với khoảng 40%. Ở khu vực miền núi, tỷ lệ chủ thể OCOP là nữ rất cao, như vùng Bắc Trung bộ lên đến 50,6%, miền núi phía Bắc là 43,4% và Tây Nguyên là 45,2%. Tỷ lệ chủ thể là người dân tộc thiểu số khu vực khó khăn, miền núi chiếm 19,6%.

Quan trọng hơn cả, là nhận thức, tư duy và năng lực của chủ thể OCOP, đặc biệt là các hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được nâng cao về tổ chức sản xuất, quản trị chất lượng. Việc đầu tư về cơ sở hạ tầng và các tiêu chuẩn chứng nhận; sở hữu trí tuệ, xây dựng thương hiệu được quan tâm. Tư duy và tiếp cận về thị trường thay đổi theo hướng tích cực theo yêu cầu của thị trường.
Thùy Dung
Tạp chí Nông thôn Việt















