Nhiều tàu cá TPHCM di chuyển ra phía Bắc hành nghề đánh bắt hải sản, đến cảng cá Thọ Quang, Đà Nẵng là mất tín hiệu giám sát hành trình. Thành phố đã có kiến nghị gửi các bên liên quan phối hợp xử lý.
Báo cáo của UBND TP.HCM cho biết, thời gian gần đây, trong quá trình theo dõi hệ thống giám sát hành trình (VMS) đối với tàu cá TP.HCM, lực lượng chức năng phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường.
Theo đó, số lượng lớn tàu cá hành nghề lưới kéo di chuyển ra vùng biển miền Trung và phía Bắc, đặc biệt là khu vực Thọ Quang (Đà Nẵng). Tuy nhiên, khi đến gần bờ biển Thọ Quang, phần lớn thiết bị VMS của các tàu này đều mất tín hiệu.
Đáng chú ý, số tàu cá TP.HCM bị phát hiện vượt ranh giới tại vùng vịnh Bắc Bộ có xu hướng gia tăng. Phía lực lượng chấp pháp Trung Quốc cũng đã thông báo bắt giữ nhiều tàu cá mang biển kiểm soát TP.HCM. Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư nhận định, nhiều khả năng các tàu này cố tình tắt thiết bị VMS từ khi còn neo đậu trong bờ, nhằm qua mặt cơ quan chức năng.
Trước tình hình trên, UBND TP.HCM kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo Chi cục Kiểm ngư Vùng 1 tăng cường tuần tra tại vùng biển vịnh Bắc Bộ giáp ranh Trung Quốc, đồng thời xử lý nghiêm tàu cá TP.HCM vi phạm.
Thành phố kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất Bộ Quốc phòng chỉ đạo Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển triển khai lực lượng kiểm tra, ngăn chặn và xử lý tàu cá Thành phố có ý định khai thác trái phép tại vùng biển Trung Quốc.
Kiến nghị Bộ Ngoại giao thông qua Cục Lãnh sự nắm bắt, thông báo kịp thời thông tin tàu cá TP.HCM bị phía Trung Quốc bắt giữ để địa phương có cơ sở điều tra, xử lý theo quy định.
Hơn 1.000 tàu cá TP.HCM chưa đủ điều kiện khai thác
Theo báo cáo UBND TP.HCM vừa gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường về công tác chống khai thác IUU, tính đến ngày 13/8, tổng số tàu cá của TP.HCM là 5.035 tàu. Trong đó có 1.902 tàu cá hoạt động vùng ven bờ (chiều dài từ 6m đến dưới 12m); 744 tàu hoạt động vùng lộng (chiều dài từ 12m đến dưới 15m); 2.389 tàu cá hoạt động vùng khơi (chiều dài trên 15m).
Tổng số tàu cá của Thành phố chưa đủ điều kiện đi khai thác thủy sản tính đến 13/8 là 1.178 tàu (trong đó có 530 tàu trên 15m). Những tàu cá này được các tổ chức cảng cá, các đồn trạm biên phòng kiểm tra, giám sát tuyệt đối không cho đi khai thác thủy sản.
Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư hướng dẫn các chủ tàu hoàn thành thủ tục để tàu cá đủ điều kiện đi khai thác hoặc giải bản tàu cá nếu mục nát, không có khả năng phục hồi hoặc thực hiện các thủ tục xóa đăng ký tàu cá theo quy định.
Từ đầu năm đến nay, Thành phố đã thực hiện kiểm tra, giám sát được 8.162 lượt tàu cá cập cảng, 9.053 lượt tàu cá rời cảng. Tổng sản lượng thủy sản được giám sát qua cảng đạt 59.735 tấn. Đồng thời cấp 108 giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác cho 1.838 tấn thủy sản.
Từ ngày 1/1/2024 đến 13/8/2025, các cơ quan có thẩm quyền của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (nay là TP.HCM) đã phát hiện và xử lý 403 hành vi vi phạm trong lĩnh vực thủy sản. Đã ban hành 403 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền 8.346.900.000 (đã thi hành 402 quyết định).
Thành phố nhận định, tình trạng tàu cá mất kết nối hành trình giảm so với cùng kỳ năm 2024 nhưng vẫn tiếp tục diễn ra. Từ đầu năm đến nay đã phát hiện 658 tàu mất kết nối từ 6 giờ đến dưới 10 ngày. Trong đó, đã xác minh được 585 tàu cá thực hiện đúng quy định khi mất kết nối hành trình tàu cá (báo cáo vị trí tàu cá 6 giờ/lần), còn lại 73 tàu không báo cáo vị trí.
Có 5 tàu cá mất kết nối trên 10 ngày trên biển chưa về cảng, hiện Bộ đội Biên phòng đang tích cực phối hợp cùng các lực lượng để truy tìm, xử lý theo quy định.
Sửa đổi quy định đang mâu thuẫn
TP.HCM hiện có hơn 1.000 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã được cơ quan đăng kiểm kiểm tra, đánh giá tình trạng kỹ thuật và cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật với phân cấp “Hạn chế II” – nghĩa là chỉ được phép hoạt động tại vùng biển hở hạn chế, cách bờ hoặc nơi trú ẩn không quá 50 hải lý.
Tuy nhiên, theo Nghị định 26/2019/NĐ-CP ngày 8/3/2019 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Thủy sản, tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15m trở lên bắt buộc phải hoạt động ở vùng khơi, không được phép khai thác tại vùng ven bờ và vùng lộng.
Do đó, nếu tàu cá này hoạt động trong vùng lộng, sẽ bị coi là vi phạm Luật Thủy sản và có thể bị xử phạt. Ngược lại, nếu đi khai thác ở vùng khơi (tức xa trên 50 hải lý), tàu lại vượt quá phạm vi hoạt động được ghi trong giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật. Trong trường hợp xảy ra rủi ro, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ có cơ sở từ chối chi trả hoặc bồi thường. Do đó, UBND TP.HCM kiến nghị với Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, sửa đổi.
Quang Dương
