Với sự vào cuộc tích cực, quyết liệt của các cơ quan chức năng và các địa phương, công tác chống khai thác hải sản IUU của thành phố Hải Phòng có nhiều chuyển biến tích cực, tiếp tục đạt nhiều kết quả quan trọng. Nhận thức của người dân về chống khai thác IUU tăng lên, ngư dân bước đầu hình thành thói quen thực hiện việc ghi chép hồ sơ, nhật ký, báo cáo khai thác, bật giám sát hành trình khi đi hoạt động trên biển… Qua đó góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ thẻ vàng về khai thác thủy sản IUU của Ủy ban châu Âu (EC).
Những kết quả đạt được
Trước năm 2024, một số ngư dân ở phường Ngọc Hải (quận Đồ Sơn) chưa có thói quen trước khi ra khơi khai thác phải khai báo với cơ quan chức năng về hành trình hoạt động. Tuy nhiên, sau khi được tuyên truyền, nhiều ngư dân hình thành thói quen ghi chép hồ sơ, nhật ký, báo cáo khai thác, bật giám sát hành trình khi hoạt động trên biển. Qua đó, giúp các cơ quan chức năng cập nhật, nắm bắt, kiểm soát được thông tin, hành trình luồng, tuyến hoạt động, vùng đánh bắt và sản lượng thủy sản khai thác cũng như bảo đảm an toàn cho ngư dân trong hoạt động khai thác.
Phó giám đốc phụ trách Ban Quản lý cảng cá, bến cá (Sở Nông nghiệp và Môi trường) Đặng Văn Chiên thông tin, đến nay, 865 tàu cá của Hải Phòng được cập nhật trên hệ thống Vnfishbase, 100% số tàu cá hoạt động khai thác thủy sản được kẻ biển, đánh dấu; 100% số tàu có chiều dài trên 15 m hoạt động khai thác thủy sản lắp thiết bị giám sát hành trình. Số tàu cá được cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm còn thời hạn cũng đạt tỷ lệ cao gần 92%. Đáng chú ý, số tàu cá hoạt động trên biển mất kết nối thiết bị giám sát hành trình cũng giảm dần. Năm 2024 có 214 tàu mất kết nối, giảm 86 tàu so năm 2023. Số tàu cá vượt ranh giới đánh bắt thủy sản giảm mạnh. Trong 2 năm 2023-2024, toàn thành phố chỉ có 2 tàu cá ở thành phố Thủy Nguyên vi phạm hiện đang xác minh xử lý theo quy định.
Bên cạnh đó, việc kiểm tra, giám sát tàu cá và sản lượng bốc dỡ qua cảng cũng được các cơ quan chức năng tập trung cao. Năm 2024 và 2 tháng đầu năm 2025, gần 98% số tàu vào cảng, rời cảng đều có thông báo cập nhật và được ghi sổ nhật ký đầy đủ. Sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng và sản lượng thủy sản khai thác các chủ tàu cơ bản khớp với số liệu báo cáo, không có trường hợp tàu cá chênh lệch trên 20% so với thực tế bốc dỡ qua cảng (bảo đảm quy định).
Tuy nhiên, công tác chống khai thác IUU của ngư dân cũng còn một số hạn chế như còn nhiều tàu cá mất kết nối trên biển, không duy trì thiết bị giám sát hành trình, không thông báo cập, rời cảng; thiếu chứng chỉ thuyền, máy trưởng; thuyền viên không có tên trong sổ danh bạ thuyền viên; giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá hết hạn, khai thác sai vùng, không nộp nhật ký, ghi nhật ký không đầy đủ, không có nhật ký, không treo quốc kỳ… được các cơ quan chức năng thành phố kiểm tra, chấn chỉnh kịp thời và kiên quyết xử lý theo quy định.
Tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp
Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vũ Bá Công, để đề nghị EC gỡ bỏ thẻ vàng đối với thủy sản khai thác của Việt Nam vào tháng 5/2025, các ngành chức năng thành phố cùng các địa phương có tàu, thuyền khai thác cần tiếp tục tăng cường thông tin, tuyên truyền, tập huấn các quy định pháp luật về chống khai thác IUU và Nghị quyết số 04/2024 ngày 12/6/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự về truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi liên quan đến khai thác, mua bán, vận chuyển trái phép thủy sản tới ngư dân. Các địa phương hướng dẫn các chủ phương tiện, thuyền trưởng, ngư dân sử dụng phần mềm quản lý tàu cá ra, vào cảng, hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử để theo dõi, kiểm soát tính minh bạch, hợp pháp đối với nguồn gốc sản phẩm thủy sản khai thác trong nước. Các lực lượng chức năng phối hợp chặt chẽ chính quyền địa phương nắm bắt số lượng, danh sách tàu cá hoạt động dài ngày không về địa phương, phát hiện từ sớm, từ xa, ngăn chặn ngay từ trong bờ các tàu cá, ngư dân có ý định đi khai thác bất hợp pháp.
Ban quản lý cảng cá, bến cá và lực lượng Bộ đội Biên phòng phối hợp theo dõi, kiểm soát chặt chẽ hoạt động của tàu cá khi xuất, nhập bến, ra, vào cảng (cả tàu cá của tỉnh ngoài), thu nhật ký, báo cáo khai thác, kiểm đếm sản lượng. Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố ưu tiên bố trí nguồn lực cho các đồn, trạm kiểm soát biên phòng để đáp ứng yêu cầu triển khai nhiệm vụ chống khai thác IUU; chỉ đạo các đồn, trạm kiểm soát biên phòng, tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động của các tàu cá trên khu vực biển thuộc địa bàn quản lý, bảo đảm kiểm soát 100% tàu cá xuất, nhập bến; tuyệt đối không cho tàu cá xuất bến khi chưa thực hiện đầy đủ ghi, nộp nhật ký khai thác, nhật ký thu mua, chuyền tải, báo cáo khai thác.
Trước mắt, các ngành, địa phương tập trung triển khai đăng ký, cấp Giấy phép khai thác thủy sản, đánh dấu tàu cá, cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm trên tàu cá, đôn đốc chủ tàu thực hiện đăng kiểm, cập nhật đầy đủ dữ liệu tàu cá vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, hoàn thành trong tháng 3/2025. Các ngành chức năng khẩn trương phối hợp các địa phương, lực lượng liên quan rà soát, xử lý các hành vi vi phạm ngắt kết nối VMS từ năm 2024 đến nay; xử lý nghiêm cán bộ, công chức không thực hiện xác minh, xử lý các vụ việc vi phạm khai thác IUU được phát hiện theo thẩm quyền hoặc không chuyển hồ sơ cho cấp có thẩm quyền xử lý; cập nhật đầy đủ kết quả xử phạt trên cơ sở dữ liệu vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, hoàn thành trước ngày 29/4/2025.
Tiến Đạt
Báo Hải Phòng
